[ Tải bản để in về máy ]

LỚP CHÁNH KIẾN – BĂNG 075B

VẤN ĐẠO TỨ VÔ LƯỢNG TÂM – HỶ – LẠC – LY – XẢ

Trưởng lão Thích Thông Lạc

Người nghe: Tu sinh nữ

Thời gian: 30/01/2006

Thời lượng: [48:36]

 

1- CÁCH XÂY DỰNG BỘ SÁCH ĐẠO ĐỨC CỦA MỖI TU SINH

(00:00) Trưởng lão: Hôm nay mấy con nghe đọc cái bài Bi Tâm, tức là lòng Bi của đức Phật và sự thương yêu của Thầy đối với loài vật cũng như các con hiện giờ.

Những cái bài viết của mấy con, mấy con giữ lại, đừng có bỏ, để sau này biến thành cái bộ sách Đạo đức của mấy con. Nó rất thực tế. Một góc độ, khía cạnh của Nguyên Thanh viết là cái luận, cái nói về tâm Bi của nó. Còn phần nhiều mấy con viết, những cái bài của mấy con viết về tâm Từ, hoặc là những cái bài viết của mấy con đều có góc độ rất hay và cụ thể lắm. Nhưng chúng ta không có thời gian mà đọc hết. Vì vậy sau đó nó biến thành bộ sách Đạo đức của riêng mỗi người.

Và đồng thời, khi mà đã thành những cái bộ sách đó thì chúng ta sẽ từng đọc rồi chúng ta sẽ rút tỉa qua những kinh nghiệm của nhau, để mà chúng ta áp dụng vào con đường tu tập.

2- CÁCH THỨC TRỊ BỆNH

(01:23) Trưởng lão: Bây giờ về cái phần như hồi nãy Thầy đã nói – những người bệnh. Chúng ta nếu mà không có đủ sức để mà có cái đạo lực để đối trị cái bệnh của mình, thì Thầy sẽ nhờ một số bác sĩ. Ở đây, cô Diệu Vân có nói cô có một số bạn là bác sĩ, mà rất là tận tình để giúp đỡ.

(2:16) Cho nên trong khi xong cái bài xả tâm rồi đó, thì mấy con sẽ cố gắng điều trị bệnh, những người bệnh cố gắng điều trị bệnh. Người nào mà cái bệnh mà đi bác sĩ, người ta không trị được thì mấy con dùng pháp mà trị cho nó mạnh khoẻ rồi tiếp tục con đường tu.

Vì tới đây cũng như Thầy nói, mình phải cố gắng mình khắc phục mình tu cho được; làm cho bằng được – chứ không có thể nào mà đầu hàng trước cái nghiệp của mình đâu. Mình phải chuyển!

Cho nên trong cái sự tu tập, còn các con mà đến sau trễ thì lần lượt Thầy sẽ cho những cái đề tài, mấy con lần lượt mấy con làm, không có vội vàng gì lắm. Nghĩa là những người đã đến trễ, làm bài chưa đủ thì tất cả các con phải làm lại cho đầy đủ những cái bài. Thầy gợi ý, giúp đỡ để cho mấy con làm những cái bài, để cho mấy con có cái khai triển cái tri kiến của mình đầy đủ trên khoá tu học của Định Vô Lậu.

Còn những người bệnh thì mau mau trị bệnh, không có thể để kéo dài nữa. Giả dụ như bây giờ đó, thí dụ như trong lớp chúng ta những người nào bệnh, như bây giờ Nguyên Thanh bệnh, nãy giờ ngồi đọc như vậy mà Thầy thấy mấy lần bị ho đó. Do đó phải chuẩn bị trị bệnh chứ không có được để kéo dài. Quyết định là phải trị cho hết bệnh để tiếp tục tu.

Trong thời gian mà trị bệnh thì chỉ có – nếu mà trị bệnh mà thuốc thang thì phải có thời gian nghỉ ngơi chứ không nên dùng pháp tu hành nhiều, mà nghỉ ngơi cho cơ thể mau phục hồi. Còn nếu mà trị về phương pháp thì cũng phải đúng cách, cũng phải được sự hướng dẫn của Thầy cũng phải đúng cách để mình đối trị cái bệnh của mình, chứ không phải để mấy con tự đối trị thì chắc chắn là có khi được mà có khi không.

(04:20) Cho nên trong cái vấn đề này thì Thầy sẽ, người nào mà trị về thuốc thang, bác sĩ thì sẽ nhờ những bác sĩ giỏi. Và họ biết chúng ta là những người tu tập, họ là những người biết Phật giáo, họ sẽ giúp đỡ cho chúng ta tận tình trên con đường tiến tới, để cho cái cơ thể được khoẻ mạnh để tu tập.

Thì đây cũng là cái may. Cái may là cô Diệu Vân cũng có những người bạn làm bác sĩ cũng có khả năng rất giỏi. Cho nên nếu mà có điều kiện cần thiết thì chúng ta sẽ nhờ những người có khả năng giúp đỡ chúng ta được để mau mạnh khoẻ.

Còn nếu mà dùng phương pháp trị thì cũng phải được Thầy trắc nghiệm. Trắc nghiệm coi cái sức đạo lực, cái sức mà ý thức lực mình có hay không? Nếu có thì mình sử dụng nó để mà trị bệnh thì chẳng lui bước đối với phương pháp mà chúng ta tu tập.

Còn dùng y bác sĩ mà trị bệnh thì chúng ta sẽ dùng thuốc thang. Thì trong khi mà dùng thuốc thang thì có cái đời sống được nghỉ ngơi. Nếu mà những cái bệnh ngặt nghèo thì phải được nghỉ ngơi nhiều hơn. Cho nên cái sự tu tập chúng ta đình chỉ lại để chúng ta trị bệnh cho nó thật mạnh rồi chúng ta mới tu tập. Đó là cái điều cần thiết chứ không thể nào hơn.

3- PHÂN LỚP ĐÚNG ĐẶC TÍNH, ĐẶC TƯỚNG CỦA TU SINH

(05:42) Trưởng lão: Và đồng thời, như hồi nãy Thầy nói, người già thì sức yếu, và cái người mà có sức yếu thì phải dồn lại một cái lớp để tu tập cho nó đúng với cái đặc tướng, cái sức khoẻ của mình chứ không thể…

Thí dụ như bây giờ cái lớp của người già yếu thì không thể nào tu cái thời gian dài như cái người tu trẻ được. Và đồng thời thì, chiến đấu với hôn trầm thùy miên thì cái người già thì thời gian nó phải đúng hợp với cái tuổi tác của họ; chứ không thể bắt buộc như người tuổi trẻ. Do sự tu tập như vậy nó mới đúng cái đặc tướng, đặc tính của nó để mà thực hiện được sự rốt ráo.

(06:19) Chứ nếu không thì chúng ta bị ức chế không mà thôi. Mà khi ức chế thì nó không thành tựu đâu! Mà nó thành bệnh hoặc là nó thành Tưởng mất đi. Cho nên nó sai pháp, nó không đúng cách. Bây giờ, chúng ta đã hiểu rồi thì chúng ta không có quyền ức chế thân tâm của chúng ta. Tức là chúng ta làm một cái điều gì khác hơn không đúng cách là chúng ta đã tự khổ hạnh, tự làm khổ mình thì nó không đúng cái đường lối của đạo Phật.

Đạo Phật thì phương pháp đến để thấy, thấy được sự giải thoát chứ không phải thấy cái sự đau khổ của chúng ta mà tiếp tới sự đau khổ nữa thì không được. Cho nên trong sự tu tập theo Phật thì phải đúng cách, chứ không thể sai. Mà sai là chúng ta đã đi lệch đường, mà lệch đường thì không có được.

Cho nên ở đây, Thầy khuyên các con đừng có vội vàng mà thấy sắp xếp lớp, mà cứ ngỡ tưởng rằng mình có sự tự ti, mặc cảm. Mình thấy mình lớp thấp, người kia được lên lớp cao rồi mình buồn, mình thế này thế khác. Cũng như Thầy nói trong một cái lớp học còn nhỏ thôi, đi học thôi, mà bạn mình được lên lớp mà mình không được lên lớp, mình thấy mình buồn rầu lắm, mình khổ sở lắm.

Thì ở đây, cái tâm lý tình cảm đó thì dù mấy con, dù hiện giờ mấy con đã là người lớn rồi; nhưng mà không chuẩn bị tinh thần, mấy con vẫn thấy mình buồn khổ lắm. Thí dụ như người ta được lên lớp mà mình ở lại, tức là người ta được lên cái lớp tu đó; mà mình ở lại thì mình sẽ thấy mình buồn. Mà mình lên lớp, mình thử hỏi bây giờ cái trình độ của mình nếu lên lớp, mình học không được thì có lợi ích gì cho mình đâu. Cho nên buộc mình phải ở lại để cho mình củng cố lại cái sự thiếu sót của mình, chưa đủ; để cho mình đầy đủ rồi mình lên.

Bởi vì đây là sự đào tạo thật sự chứ không phải là đào tạo bằng cái giấy chứng chỉ. Thường thường cái trường học thì nó hay đào tạo ở trên cái lớp chứng chỉ là tại vì cái trình độ của người đó chưa đủ khả năng, nhưng mà vì cái người đó muốn có cái bằng để mà đi ra làm hay hoặc là đi kiếm tiền để sống cho nên mua chuộc những cái bằng đó, chứ cái trình độ thì chưa đủ.

Vả lại cái người, trên bước đường tu tập thì nó có sự đặc cách của cái người có đặc tính riêng của họ. Họ đặc cách, họ nhanh nhẹn hơn, thì cái người đó họ sẽ chứng đạo trước mình. Còn cái người mà chậm lụt hơn một chút thì chúng ta thấy họ cũng có đủ khả năng, nếu họ bền chí tập luyện thì họ cũng đủ khả năng chứng đạo, chứ không phải không.

(08:43) Nhưng mà vì mình không có đủ cái sức, không có đủ cái khả năng, cái trí tuệ để cho mình đi nhanh hơn thì mình chậm hơn, thì mình cũng y như vậy thôi chứ không có gì. Đừng có nghĩ rằng người đó đã thành tựu trước. Bây giờ trong lớp học của chúng ta có một người họ đã chứng được Tam Minh; còn sao mà mình không có thấy làm được thì mình đừng nghĩ rằng mình sẽ không làm được. Mà mình thấy người đó làm được mà mình không làm được rồi mình mặc cảm, rồi mình hết muốn tu. Mình tự ti mặc cảm, mình bỏ cuộc. Như vậy là mình sai.

Khi người đó đã làm xong là tại cái nhân quả, cái nghiệp của họ. Họ đã gieo cái duyên, đã từng tu tập cho nên bây giờ họ đi nhanh hơn mình một chút, chứ họ cũng không giỏi gì đâu. Do như vậy, chúng ta đừng có mặc cảm. Khi thấy ở trong lớp này mà chỉ có một người tu rồi bắt đầu mình thấy chắc mình tu không được đâu, mình thấy mình thua xa quá rồi.

Mấy con đi học, mấy con thấy ở trong cái lớp học mà còn nhỏ mình thấy rất rõ. Trong đó nó đâu có mấy người người giỏi mấy con; đâu có cái người học sinh giỏi nó bao nhiêu người đâu? Còn cái chung chung, cái trung bình thì nhiều. Còn cái dở tệ thì nó cũng là một cái số, nó cũng không đến đỗi mà nhiều, cái dở tệ không nhiều đâu.

Nhưng cái người nào cũng có cái ý thức, quyết tâm học thì trung bình nó rất nhiều. Và cái trung bình không có nghĩa là những cái người này không xài được đâu! Họ cũng có khả năng. Khi mà họ tốt nghiệp ra trường, họ cũng làm được công việc lợi ích cho xã hội chứ. Đó là cái giới trung bình nó nhiều. Còn cái giới giỏi thì nó ít. Mà cái giới tệ thiệt tệ thì nó cũng ít. Chứ nếu mà cái giới tệ quá tệ, kêu là mua cấp bằng không thì chắc chắn là xã hội chúng ta tan nát hết, không còn gì đâu. Cho nên ở đây Thầy lấy cái mức trung bình của nó, và nghĩ rằng con đường của đạo Phật thì cái mức tệ nhất thì nó cũng là sống đúng giới rồi. Còn cái mức trung bình để mà chứng đạt thì chúng ta thấy cái số này nhiều.

(10:34) Cho nên mấy con đừng mặc cảm. Thầy sợ là sau khi ở lớp chúng ta bỗng dưng có một người người ta chứng đạt được. Ở đây Thầy nói rằng cái người chứng đạt được là cái người biết xả tâm mấy con, biết cách xả tâm. Chứ không phải người nói giỏi, viết giỏi đâu! Các con hiểu chưa? Nói giỏi, viết giỏi không có nghĩa là chứng đạo được đâu. Cho nên, ở đây cái mục đích là nói được hiểu được, viết giỏi được nhưng áp dụng vào được thì cái người này lại nhanh.

Bởi vì người ta hiểu rồi cho nên người ta lại nhanh. Còn nếu mà người ta nói giỏi, người ta viết giỏi mà người ta không áp dụng được thì cái người này cũng là người dở. Có tài mà thiếu đức thì cũng không có xài được; mà có đức mà không tài thì không có làm gì được hết. Bởi vì mình không có tài mà có đức thì chẳng qua chẳng làm gì được hết. Cho nên có tài thì phải có đức. Cho nên cái học và cái hành nó phải đi đôi theo, cho thực tế.

Vì vậy mà trên cái sự tu học của chúng ta hôm nay là rút ra để mà chúng ta biết được cái người nào mà ở cái giai đoạn nào tu để mà chúng ta giúp đỡ, nâng đỡ lên để cho nó đi nhanh hơn. Càng có người tu xong thì lại đỡ, giúp Thầy nhiều. Bởi vì Thầy già yếu rồi mà có người trong các con mà tu xong thì các con sẽ lãnh cái trách nhiệm, làm cái vấn đề gì để đỡ bớt Thầy một góc độ nào đó. Còn nếu mà không thì Thầy gánh vác hết cả mọi mặt. Thì như vậy rất là vất vả.

Cho nên Thầy mong rằng mấy con còn sức khoẻ, còn tuổi trẻ, mấy con nỗ lực. Mà cái cơ thể đang khoẻ mạnh nữa thì dưới sự hướng dẫn và đào tạo của Thầy, Thầy tin rằng cái thời gian của mấy con sẽ nhanh chóng.

Thí dụ như bây giờ các con thấy rằng cái sức khoẻ của mấy con rất cần thiết lắm, rất cần thiết để tu tập. Nếu mà mấy con không biết, mấy con phí cái sức khoẻ của mấy con thì rất uổng. Cho nên phải tu đúng để mà cái sức khỏe đó nó tiến đạo mới nhanh.

Chẳng hạn bây giờ cần thiết để mấy con phải dùng cái sức khoẻ đó mà tiến vào cái tu tập, để mà khắc phục được những cái khó khăn nào đó thì mấy con dễ dàng. Còn cái người lớn tuổi – người ta muốn dùng cái sức khoẻ đó thì người ta không có cho nên người ta tiến phải chậm hơn. Buộc lòng người ta phải vừa tu rồi vừa nghỉ để phục hồi lại cái sức khỏe, để mà tiến tới chứ không thể nào đi như cái người tuổi trẻ được.

(12:52) Cho nên hôm nay thì mấy con nhớ rằng cái người còn trẻ tuổi mà yếu đuối thì cũng được xếp vào cái lớp người già. Còn cái người tuổi trẻ khỏe mạnh hẳn hòi, đàng hoàng thì xếp vào cái lớp – đó là cái lớp đi đầu. Còn kế đó là những người bình thường thì chúng ta tiếp tục chúng ta sẽ tu tập.

Bây giờ phân rằng cái lớp bệnh đó là cái lớp để trị bệnh, rồi cái lớp già yếu, rồi cái lớp đầy đủ sức khoẻ. Nó chia làm 3 lớp. Cái lớp bệnh phải lo trị bệnh cho hết. Lớp già yếu thì chúng ta sẽ tu theo những cái giờ giấc đúng với người già, người yếu. Còn cái lớp trẻ thì chúng ta giữ gìn giờ giấc đúng với cái sức lực của chúng ta để mà chúng ta chiến đấu. Đó là như vậy, Thầy phân lớp như vậy nó phù hợp.

Chứ nếu không, tu chung chung thì coi như là đối với cái người có sức khỏe, tuổi còn trẻ mà bị chặn đứng với cái người già thì như vậy là tội cho cái người trẻ. Mà nếu dạy cho cái người trẻ để tiến tới thì người già chới với hết, rồi thành bệnh cả đám với nhau hết. Thì bắt đầu làm sao tránh? Cho nên phân ra cái lớp vậy thì chúng ta thấy dễ dàng cho cái sự tu tập của chúng ta. Bởi vì tới cái phương pháp áp dụng rồi, thực hành rồi chứ đâu phải còn học nữa.

Bây giờ nếu mà đem cái lớp học của chúng ta mà phân ra thì từ cái kiến thức hiểu biết của người này đến người kia thì nó đã có lớp rồi mấy con – nó đã có lớp thấp, lớp cao trong cái kiến thức hiểu biết. Chứ đâu phải là nói mình hiểu như vậy là…

Nó có cái người hiểu sâu, mà cũng có người hiểu chưa có sâu lắm. Cho nên đôi với cái lớp mà học của chúng ta cũng thấy, cái trình độ nó cũng có thấp cao rồi. Cho nên đến cái lớp tu là nó khó hơn rồi, bởi vì ở đây là thực hành rồi. Cho nên buộc lòng mình phải phân ra lớp rõ ràng. Do như vậy sự tu tập của chúng ta mới có tiến bộ.

Bây giờ đến cái giờ này rồi thì mấy con còn hỏi Thầy gì thêm, những cái điều kiện cần thiết cho lớp học này không? Con, hỏi đi!

4- VẤN ĐẠO TỨ VÔ LƯỢNG TÂM: HỶ- LẠC, LY – XẢ

(14:47) Tu sinh: Bạch bạch Thầy, con chưa có cái sườn bài của tâm Hỷ. Con kính xin Thầy hướng dẫn cho con.

Trưởng lão: Tâm Hỷ con chưa nghe phải không con? Ngày hôm qua dường như là…

Tu sinh: Ngày hôm qua giảng, con không có biết ở trên đây có họp đó Thầy.

Trưởng lão: Để rồi Thầy sẽ giải thích cho cái dàn bài sơ, giải thích cho hiểu cách để mà làm cái dàn bài của tâm Hỷ. Hôm qua dường như là ngày Tết, thì Thầy có nói về cái tâm Hỷ rồi. Nhưng thôi, bây giờ thì để đó, sau đó Thầy sẽ hướng dẫn thêm về cái phần đó. Con chưa biết cách thì Thầy sẽ hướng dẫn cách thức để làm dàn bài của cái tâm Hỷ.

Thầy chỉ đại khái cho mấy con biết là mấy con mới lập ra cái dàn bài để rồi mấy con theo đó mấy con làm. Tức là Thầy gợi ý cho mấy con thôi. Mấy con biết để mấy con làm. Rồi bắt đầu còn ai hỏi gì nữa không con? À, con.

Tu sinh: Thưa Thầy! Hôm qua Thầy hứa làm cái dàn bài cho cả lớp đó Thầy.

Trưởng lão: Không được, làm cái dàn bài cho cả lớp, mấy con làm chung nhau, thành ra… Không phải chung. Bây giờ Thầy gợi ý để cho mấy con về tự dựng cái dàn bài. Chứ còn nếu mà không thì mấy con sẽ làm chung giống nhau hết.

Tu sinh: Thầy nói rằng Thầy chia cái tâm Hỷ là nó có 20 cái đề mục, tụi con theo trong đó để con làm đó Thầy.

(16:21) Trưởng lão: Cái tâm Hỷ nó nhiều lắm à con. Bây giờ mấy con đối với tâm Hỷ của mình – trước các ác pháp mình cũng hoan hỷ được, mà trước cái thiện pháp cũng hoan hỷ. Bởi vì nó hoan hỷ, cũng như người ta khen mình, mình cũng hoan hỷ nhưng mà coi chừng mình bị cái lời khen đó, mình đi theo cái danh. Mình cẩn thận ở trên cái hoan hỷ đó – đúng cách hay không? Rồi người ta chê mình, người ta nói này kia mình cũng hoan hỷ trên cái vấn đề đó. Hoan hỷ bằng cách nào? Thì đó là trước cái lòng của mình luôn luôn mình “thanh thản, an lạc, vô sự” – cũng là hoan hỷ rồi đó. Cho nên mọi mặt ở trên cái tâm Hỷ, luôn luôn lúc nào nó cũng nhiều cái phần lắm.

Cho nên từ đó cái dàn bài mà mấy con hiểu qua cái tâm Hỷ. Như hôm qua mấy con nghe cái bài của Nguyên Thanh đọc, nó đã dựng lên một số tâm Hỷ, những cái đề mục tâm Hỷ rồi. Các con hiểu không? Cho nên bây giờ dựa vào đó, mấy con dựng lên cái dàn bài của tâm Hỷ.

Trước mọi vật, bây giờ trước cái đau khổ, trước cái ác pháp mà mấy con Hỷ được trước ác pháp. Đó là con Hỷ như thế nào để mà nói trước cái ác pháp? Cái lòng vui của mình trước cái ác pháp mà làm cho con… Giờ người ta chửi con, đó là ác pháp đó. Mà cái lòng Hỷ của con, con phải tu tập như thế nào để trước khi đó mà chửi đó con thấy con hoan hỷ. Thì con hoan hỷ như thế nào khi bị người ta mắng chửi. Thì đó là trước ác pháp.

Còn trước thiện pháp, người ta khen con hoặc là người ta ca ngợi con thế này thế kia – đó là thiện pháp. Trong cái thiện pháp đó, coi cái lòng hoan hỷ của mình nó chạy theo cái danh hay không hay này kia. Mình xét thấy để cho thấy cái sự hoan hỷ của mình đúng hay là không. Con hiểu không?

Cho nên khi đứng trước cái lời khen mà cái lòng hoan hỷ mình vui – coi chừng mình bị danh! Cho nên vì vậy mình mang cái ngã. Cho nên trước cái lời khen mà mình thấy thản nhiên, “thanh thản, an lạc” tức là hoan hỷ. Để xác định cho rõ chứ không phải lúc nào mình cũng mỉm cười, mình cười thì không phải.

(18:21) Nhưng mà mình muốn đi vào cái tâm hoan hỷ cho rõ ràng thì mình gợi. Như một người trúng vé số thì họ phải mừng chứ. Thì cái niềm mừng đó là của người thế gian chứ không phải là cái niềm mừng của người tu. Khi mà trúng vé số tài sản nhiều, thì mình thấy mình không hoan hỷ đâu. Đối với người tu thì chúng ta không hoan hỷ.

Nhưng chúng ta không phải vì đó mà chúng ta không cần lao để cho có của cải sản tài sản. Nhưng chúng ta không hoan hỷ với vật chất vì chúng ta biết bây giờ có của cải tài sản thì phải lo: sợ trộm cắp, sợ mất mát, sợ đủ cách. Đó là những cách thức mà người tu xác định được cái tâm hoan hỷ của mình. Thì Thầy gợi ý cho con được cái điều đó để mấy con viết được cái Hoan hỷ.

Và hôm qua Thầy cho Nguyên Thanh đọc cái bài Hoan hỷ của nó rồi. Thì mấy con dựa vào đó mà thành lập, nhưng mà Thầy muốn gợi ý cho mấy con rất nhiều những cái đề tài về cái tâm Hoan hỷ. Mọi mặt đều là hoan hỷ hết là chúng ta sẽ giải thoát. Nó là một pháp độc nhất. Còn nếu dựng lên cái dàn bài thì mấy con cứ theo đó mà mấy con viết. Có nhiêu đó thôi, nó không có hơn, nó không thoát ra.

Mấy con dựa vào cái ý của bài đọc hôm qua rồi đó. Thì mấy con tự dựng lên những cái đối tượng để khởi được cái tâm Hoan hỷ. Thay vì Thầy cũng muốn cho mấy con cái dàn bài chung chung, nhưng mà vì sợ mấy con không triển khai được cái tri kiến của mình nó được đầy đủ hơn. Trừ ra mấy con thấy mấy con bí lối rồi thì buộc lòng Thầy phải gợi ý thêm chứ còn chưa bí lối thì phải triển khai thêm, để bắt buộc cái đầu óc mình làm việc.

Tu sinh: Con nghĩ con chưa có đức Hỷ cho nên là chắc cũng phải theo cái dàn bài của Thầy và cô Nguyên Thanh.

(20:08) Trưởng lão: Bắt đầu bây giờ con thử con gợi cái ý của mình. Hiện bây giờ có ai đem cho mình một cái nguồn vui.

Con đem thí dụ như người ta cho con một số tiền lớn đi thì con thấy cái niềm vui đó hay hoặc con trúng vé số. Thì con thấy cái niềm vui đó, rồi con so sánh với cái “tâm thanh thản, an lạc, vô sự”. Niềm vui của “thanh thản, an lạc, vô sự” nó lợi ích lớn hay là cái niềm vui khi mình trúng vé số?

Con thấy so sánh như vậy để mình thấy được cái hoan hỷ, cái niềm vui của thế tục với cái niềm vui của mình. Mình đem mình so sánh rồi mình thấy, rồi mình mới xác định được qua cái tâm Hỷ của mình chứ. Chứ nếu mà con không xác định được cái này thì cái tâm Hỷ của con nó ở trong cái vui mừng của thất tình lục dục.

Cho nên con thấy cái Hỷ mà Thầy có nhắc con đó, để các con biết: “Do ly dục sanh hỷ lạc”. Cái hỷ lạc đó là do ly dục mà chính chúng ta bây giờ tới từ cái hỷ của người trúng vé số mà vui mừng. Từ một cái sự sum họp của gia đình mà vui mừng cho đến cái Hỷ mà do ly dục. Thì từ cái thấp nó đi đến cái cao để chúng ta so sánh được cái Hỷ của đạo Phật mà Thầy nhắc.

Ở trong đạo Phật các con thấy, từ cái tâm Hỷ, tâm Xả thì đạo Phật xác định rất rõ. Nếu mà chúng ta không “ly dục, ly ác pháp” thì tâm Hỷ không phải tâm Hỷ của đạo Phật. Nó cụ thể, cho nên đức Phật nói: “Ly dục, ly ác pháp nhập Sơ Thiền”, “Do ly dục sanh hỷ lạc”. Cái hỷ lạc đó là do ly dục nó mới đúng là cái Hỷ của đạo Phật. Chứ không phải lúc nào chúng ta cũng tập vui vẻ rồi gọi là… Không, cái vui vẻ của chúng ta là cái vui vẻ của thế tục chứ không phải là vui vẻ của đạo.

Rồi bắt đầu bây giờ tới Xả, bây giờ Thầy gợi ý thêm cái Xả cho mấy con thấy. Đức Phật đã nói trong Tứ Thiền: “Xả lạc, xả khổ, xả niệm thanh tịnh” mới nhập Tứ Thiền. Vậy chữ Xả của đạo Phật nó ở chỗ cái rốt ráo cuối cùng của nó. Là nó xả tất cả những cái “thọ lạc, thọ khổ, thọ bất lạc bất khổ”. Bởi vì xả lạc mà; xả lạc, xả khổ tức là xả thọ: “thọ lạc, thọ khổ, thọ bất lạc bất khổ”. Cho nên nó xả, vì vậy cho nên nó ở chỗ mức độ của Tứ Thiền. Còn cái này, chỗ “ly dục, ly ác pháp” là chỗ mới đầu thôi.

Nhưng khi mà chúng ta muốn “ly dục, ly ác pháp” thì phải có tâm Từ, tâm Bi. Không có tâm Từ, tâm Bi thì chúng ta không “ly dục, ly ác pháp” được. Mà có “ly dục, ly ác pháp” thì chúng ta mới có Hỷ. Có phải không? “Do ly dục sanh hỷ lạc”. Đó thì đi tới chỗ rốt ráo.

(22:26) Tới chỗ này, mấy con tới chỗ tâm Hỷ và tâm Xả này, mấy con coi chừng là không biết làm sao mà viết đây. Sự thật ra nếu mà không lưu ý, trên cái dàn bài của đức Phật đã cho sẵn chúng ta. Nói chung là đức Phật đã cho mình cái dàn bài rồi mấy con.

Nói về Đạo đức Nhân bản – Nhân quả, nói về Nhân quả thì đường đi của nhân quả của con người thì đức Phật đã cho chúng ta cái dàn bài là Thập Thiện, phải không?

Mà nói về Từ – Bi – Hỷ – Xả thì đức Phật đã cho chúng ta cái dàn bài của Bốn Thiền rồi: từ Sơ Thiền đến Tứ Thiền. Đó là Tứ Vô Lượng Tâm rồi chứ còn gì nữa mấy con không thấy hả? Nếu không “Xả lạc, xả khổ, xả niệm thanh tịnh”, không “ly dục, ly ác pháp” thì mấy con làm sao có hỷ lạc được? Làm sao có Hỷ!

Cho nên mình Xả trước, mà mình Xả thì phải có tâm Từ, tâm Bi thì mới Xả chứ. Thiếu Từ Bi làm sao mấy con Xả? Mấy con thấy, thiếu Từ Bi làm sao mấy con ly chứ? Bởi vì muốn “ly dục, ly ác pháp” thì mấy con phải có tâm Từ, tâm Bi mới ly. Mà nếu không có tâm Từ, tâm Bi thì làm sao mấy con ly? Mà “ly dục, ly ác pháp” thì mới nhập được Sơ Thiền.

Mà do ly dục mới sanh hỷ lạc, mới có cái hỷ lạc đúng của đạo Phật, mới có Hỷ đó. Cái sự hoan hỷ đó nó ở trong cái chỗ ly dục chứ không phải. Cho nên từ cái chỗ hỷ của phàm phu, như Nguyên Thanh viết, là từ cái Hỷ của phàm phu cho đến khi mà cái Hỷ – nói về cái sự tu tập của Thầy đó. Nó do mình “ly dục, ly ác pháp” mới có cái hỷ lạc của nó. Do ly dục sanh hỷ lạc mà.

Từ cái chỗ đó, tuy rằng nó ngắn nhưng mà nó nói lên được cái ý của nó. Trong hồi hôm qua mấy con đã đọc rồi. Thì như vậy là cái dàn bài nó đã nằm ở chỗ đó để chúng ta viết, để chúng ta thực hiện được từ cái phàm phu, cái hỷ phàm phu cho đến khi cái Hỷ rốt ráo. Chứ nếu không, mà không nhận rõ thì chúng ta chỉ nói cái hỷ của phàm phu. Cuối cùng thì chúng ta cứ tập mỉm cười đó, thì như vậy không đúng, nó sai, nó còn ở trong cái phàm phu. Mấy con hỏi đi?

Con cứ ngồi đó đi con.

Tu sinh: Thưa Thầy! Trường hợp người ta cho, tặng, biếu con một số vật phẩm gì đó. Mà con thể hiện không hoan hỉ, không vui mừng trước cái vật phẩm đó, con không nhận. Thì ngược lại, với con là con đã nghĩ là: “À, tâm mình như thế đã không tham dục trước cái vật phẩm đó, không có ham thích gì”. Thì cái điều đó nó sinh hỷ thì có phải không? Mong Thầy chỉ dạy.

(25:01) Trưởng lão: Cái đó là mình, khi người ta cho mình một cái vật, mình nhận cái vật đó nhưng lòng của mình nó không có. Coi như là nếu là phàm phu thì thấy cái vật này họ thích, thì đó là cái hỷ, cái hoan hỷ của phàm phu. Còn cái Hỷ của người tu thì mình không đắm chìm ở trong cái vật đó mới gọi là Hỷ.

Mình phải biết rằng cái này tôi thích quá, cái này cho vậy là đúng tôi rồi – thì đây là thích phàm phu. Còn người ta cho cái này đúng sở thích của mình nhưng mình biết rằng đây là các pháp đều vô thường cho nên mình không có để cái tâm ham thích cái này – tức là mình Hỷ của cái sự giải thoát, ly dục đó, sanh hỷ lạc. Là cái Hỷ chỗ này.

Tôi rất hoan hỷ, tôi biết cái lòng của người này rất thương mến mới tặng cái thực phẩm này đối với tôi, hoặc tặng cái món này đối với tôi. Nhưng mà tôi biết tu cho nên tôi thấy các pháp đều là vô thường. Cho nên tôi không có vì đó mà tôi vui với vật thực đó. Mà tôi hoan hỷ cho cái tâm tôi đã xả được cái này. Con hiểu không?

Đó là cách thức tôi sống ở trong ly dục. Tức là cái Hỷ đó mới đúng cái Hỷ của đạo Phật đó. Cho nên mình không bị dính mắc. Cho nên ở đây nếu mà không biết thì mấy con sẽ làm sai đó mấy con. Hỷ là phàm phu không đó.

Tu sinh: Con thưa Thầy! Trước câu hỏi của cô Diệu Liên. Liệu họ cho chúng con mà chúng con vẫn nhận các vật phẩm, nhưng mà không dùng thì cho người khác có được không ạ?

(26:34) Trưởng lão: Con không dùng, mặc dù là con không dùng, con cho người khác được, cái quyền mà. Cũng như bây giờ con đi khất thực, người ta cho con một cái bữa ăn, con về con ăn không có hết hoặc là con thấy cái vật này để dành cho một con vật nào đó nó ăn thì cái đó là cái quyền của con. Con lãnh con biết ơn cái người đã cho con nhưng mà con không dùng hết thì con cho người khác, không có sao hết. Cái đó là vật sở hữu của con rồi, con hiểu không? Không có gì hết, nhưng mà ở đây mình nói cái sự hoan hỷ, chứ không phải là mình thấy cái món đồ này mình không ưa rồi mình đem cho ai cho phứt cho rồi, thì cái đó là không hoan hỷ rồi.

Còn cái này mình ưa thích thật nhưng mà vì mình biết các pháp là vô thường. Cho nên nếu mà ưa thích, mà vui với cái món ăn này, vui với món đồ này thì tức là mình bị cái hỷ của thế gian. Cho nên vì vậy mình ly ra, mà bây giờ mình thấy cái này, mình dùng ít thôi chứ mình không thể dùng nhiều được. Vì cái lòng của người ta cho mình thì mình chỉ dùng ít thôi, rồi mình đem cái này mình cho người khác. Thì như vậy đó là sự hoan hỷ của con, hoan hỷ ở trong cái đối tượng đó. Thì đó đúng pháp, mà do ly dục, không vì dính mắc cái vật đó: “Để dành tôi ăn ngày mai, ngày mốt nữa” – thì như vậy là mình hoan hỷ theo cái kiểu dục. Không có đúng.

Tu sinh: (Không nghe rõ).

(28:10) Trưởng lão: Bởi vì con nghe qua cái bài của Nguyên Thanh đọc tâm Bi, thì mình có thể đưa ra một cái mẩu chuyện một người nào đó, họ thực hiện cái lòng Bi đối với người khác. Trong cái hoàn cảnh đau khổ, người ta sẵn sàng người ta giúp cho người khác như thế nào? Thì đó là thực hiện cái tâm Bi. Thì như vậy là nó gợi cho chúng ta hiểu được cái rõ lòng Bi. Như Nguyên Thanh hồi nãy gợi lên cái lòng Bi của đức Phật, rồi gợi lên cái lòng Bi của Thầy. Thì đó là gợi lên để chúng ta biết những cái mẩu chuyện đó làm chúng ta chú ý lắng nghe. Lắng nghe để mà chúng ta thực hiện cái lòng Bi của mình, để cho mình tập để sau này mình thực hiện cái lòng Bi của mình. Thứ nhất.

Cái thứ hai, để khi mình viết bài, mình nhớ bây giờ có cái chuyện đó xảy ra như vậy, như vậy. Cái người đó sẵn sàng giúp đỡ trong cái hoàn cảnh, hoặc là họ giúp đỡ mình trong cái hoàn cảnh mình ngặt nghèo khó khăn. Mà họ giúp đỡ mình đó cũng là cái tâm Bi. Cho nên mình nói lên bằng cái sự thật của hành động đó, nói lên cái tâm Bi. Cái đó đúng. Cho nên ở đây chúng ta chỉ nghe rồi chúng ta viết cái này mình sẽ áp dụng như vậy, mình sẽ đưa ra cái mẩu chuyện, mình nói đến cái tâm Bi của người đó, để cho người khác người ta đọc người ta hiểu. Đây là cái hành động đó là hành động tâm Bi.

Tu sinh: Con muốn thưa hỏi thêm, hôm trước con cũng thưa với Thầy rồi, con có bác sĩ tên là Trâm … (không nghe rõ).

(29:41) Trưởng lão: Trong cái vấn đề đó tốt con. Bởi vì ở đây có một số người mà có bệnh, nếu mà không đủ sức để cái đạo lực để mình đẩy lui được bệnh thì hoàn toàn là phải uống thuốc thôi. Cho nên vì vậy mà có cần thiết Thầy sẽ nói con, con sẽ gọi điện cho mấy người đó, họ có thể đến đây giúp đỡ. Hoặc là chúng ta – nếu mà điều kiện họ không đến được, chúng ta có điều kiện, nếu họ có phòng mạch ở Thành phố – thì chúng ta sẽ về Thành phố chúng ta khám bệnh được tiện lợi.

Vì cái phần khám bệnh về y học Tây y đó, Tây y thì nó có những cái máy móc. Máy móc đó thì không thể đem lên đây được đâu. Cho nên chúng ta phải xuống cái phòng mạch, cái nơi nó sử dụng như quang tuyến X hay hoặc này kia nó chụp phim, chụp phổi thì mình phải đi thôi. Chứ không lẽ bây giờ người ta mang những cái đồ dụng cụ đó lên đây thì nó bất tiện quá. Cho nên vì vậy mình đi thì dễ dàng hơn. Cho nên mình xuống mình chụp phim rồi hoặc là nó dùng cái máy đo đạc những cái điều kiện trong cơ thể của mình, để xác định được cái bệnh của mình như thế nào, để trị nó mới hết. Đó là cách thức.

Còn cần thiết như con có thể gọi được Đông y và Tây y, những bác sĩ nào đó cần thiết. Ở đây cần thì Thầy cũng sẽ báo cho con biết, con sẽ gọi. Còn nếu điều kiện mình ở đây mình đã có sẵn rồi thì mình khỏi đi xa, để khỏi làm mất công bận tâm người khác. Cho nên mình sử dụng những cái gì cần thiết gần bên mình mà có thể được thì mình sử dụng.

Cho nên mấy con yên tâm. Mấy con có lòng tốt mà lo lắng như vậy, Thầy thấy tốt chứ không có gì đâu. Cần thiết như bây giờ thí dụ con có gợi ý đó, rồi cô Diệu Vân cũng có gợi ý, thì cần thiết Thầy sẽ cho mời những vị đó đến đây; hoặc là nơi nào đó họ làm việc, chúng ta sẽ đến cái phòng họ. Bởi vì mình có những người bác sĩ quen thì nó dễ hơn. Người ta lại tận tình hơn, người ta đem hết khả năng người ta giúp.

Như hồi hôm qua có hai cháu cũng đều là bác sĩ, con của Minh Tâm, nó cũng về đây thăm Thầy. Thì coi như là có những cái điều kiện cần thiết gì thì mình cũng thể có thể nhờ mấy cháu đó họ cũng khám bệnh mình được chứ không phải không. Nhưng mà nó không quan trọng đâu mấy con, để chừng đó rồi Thầy sẽ gọi.

Bởi vì nói chung xung mình cũng có nhiều bác sĩ lắm, yên tâm đi, mấy con đừng lo; chỉ sợ cho mình chưa đủ cái duyên phước mà thôi. Chứ còn đủ duyên phước thì trong cái lớp học của mình, vừa gợi nói về trị bệnh thì Thầy đã, thấy người nào cũng có những y bác sĩ hết rồi. Đó là mình có phước rồi chứ gì, mình đâu cần phải đi tìm tòi cho nhiều.

Do đó thì mấy con yên tâm, để rồi Thầy sẽ lo lắng cái phần này cho mấy con. Đây cũng là gợi ý của mấy con để có cái hướng, mình biết để mà trị bệnh cho những huynh đệ với nhau trong cái lớp học của mình để cho mạnh khỏe, đồng tiến tu cho dễ dàng. Rồi mấy con còn hỏi gì về vấn đề này nữa không?

(32:40) Phải tự mấy con triển khai cái tri kiến của mình. Cuối cùng mấy con làm không được thì chừng đó Thầy sẽ trợ giúp. Cứ làm bài đi, trật rồi Thầy sẽ trợ giúp cho.

Tu sinh: Kính bạch Thầy! Như các buổi học trong lớp, những ngày học thì con đã biết rồi, còn những buổi họp mà bất thường thì con ở phía xa con không hay biết.

Trưởng lão: Những cái buổi để mà thưa hỏi trong một giờ đồng hồ, nghĩa là như hôm nay là buổi học chính thức rồi; còn những buổi kia là buổi thưa hỏi thôi chứ không phải học đó con. Thành ra con không hay biết. Bữa nào có cho hay thì mới biết, bữa nào không cho hay thì kể như ở nhà. Thành ra nó cũng có cái hại là khi những cái buổi thưa hỏi nó có nhiều cái điều kiện.

Thí dụ như bây giờ mấy con làm bài không có được. Trong cái buổi đó cũng như bữa nay về, bắt đầu làm cái bài, mà làm không có được. Rồi cái buổi thưa hỏi, từ cái chỗ mình làm, mình không biết cách cho nên tới cái buổi thưa hỏi mình mới hỏi. Cũng như từ cái tu tập mà không biết cách tu tập cho nên mình thưa hỏi để mà tu tập cho đúng.

Thì do cái chỗ thưa hỏi thì sẽ được hướng dẫn kỹ lưỡng hơn, thấy cái người đó không biết. Còn những người nào mà biết rồi thì thôi mấy con. Nghĩa là biết rồi, mình cứ làm. Thầy nói mấy con làm đơn giản chừng nào thì hay chừng nấy. Nhất là nhắc vào cái sự áp dụng tu tập của mình, là hay. Còn mình nói nhiều mà nó không có áp dụng vào thì nó không hay.

Cho nên trong cái vấn đề thưa hỏi cần lắm mấy con. Trong cái buổi thưa hỏi trong giai đoạn này mà tu tập thưa hỏi, chừng nào Thầy nói không thưa hỏi nữa thì chừng đó là mấy con phải ở trong thất tu tập. Trật trúng không biết, nhưng mà Thầy bảo không có hỏi nữa thì không có hỏi. Còn Thầy cho hỏi là phải nỗ lực hỏi.

(34:31) Cái ngày nào cũng là, thí dụ như ngày chẵn: thứ Hai, thứ Tư, thứ Sáu, Chủ nhật. Chủ nhật thì thôi nghỉ đi, chứ còn không có ngày Chủ nhật thì Thầy lấy gì Thầy nghỉ, thôi bỏ cái ngày Chủ nhật đi. Do đó những ngày chẵn thì bên nữ, mà ngày lẻ thì bên nam.

Thì cái ngày nào, thí dụ như bữa nay là thứ Hai nè, thì tới thứ Tư thì tới cái giờ mấy con thưa hỏi rồi. Buổi sáng hỏi, mà nếu nó rớt thì buổi chiều. Mà Thầy nghĩ rằng mấy con gom làm sao cho nó nằm gọn trong một cái buổi sáng thôi, còn buổi chiều để Thầy làm việc nữa. Chứ mấy con còn để rớt tới buổi chiều nữa thì Thầy phải mất hết một buổi chiều. Cho nên vì vậy mỗi buổi sáng là buổi thưa hỏi, nó gom lại mấy con hỏi vào buổi sáng; rồi chiều để mấy con tu tập, mấy con làm bài.

Còn nếu mà hỏi nữa nữa thì Thầy cũng đến Thầy tiếp mấy con chứ không phải không. Nhưng mà có điều kiện là nó mất thì giờ nhiều. Cho nên vì vậy mấy con nhớ cái buổi sáng: thứ Hai, thứ Tư, thứ Sáu. Thì ba cái ngày đó, cứ buổi sáng mấy con đến. Không có quên.

Tu sinh: Buổi học thì con không có quên nhưng những buổi bất thường như ngày hôm qua thì con ở xa không biết.

Trưởng lão: À, cái ngày hôm qua là ngày Tết, mà mấy người đó họ họp lại, họ mời với nhau để đến chúc Tết Thầy. Sẵn cái dịp đó Thầy mới đem cái bài Hoan hỷ, bài Hỷ để mà nói về cái Tết. Thành ra con không hay được. Cũng không có sao đâu con, rồi sẽ lần lượt.

Tu sinh: (Không nghe rõ).

Trưởng lão: Được, không sao. Tại vì cái ngày đó là ngày mùng 1 Tết, đặc biệt quá, làm không chuẩn bị cho ai hết. Còn gì con?

Tu sinh: Con sợ những lúc mà họp bất tử, thường mà tụi con không tham gia đó Thầy. Con sợ vậy đó.

Trưởng lão: Có những cuộc họp bất thường lắm con, chứ không phải không. Bởi vì nó cần thiết thì phải họp bất thường nhưng có lẽ sau này khi họp thì sẽ cho hay hết. Mấy con ở gần đây mà, sẽ cho hay hết. Con hỏi Thầy?

(36:55) Tu sinh: Kính bạch Thầy! Thí dụ… con có cái quạt con vắt ở trong vách. Trời nóng con tính lấy cái quạt đó để con quạt nhưng mà khi con lấy ra thì con thấy kiến nó bung ra thiệt là nhiều. Con vạch ra con coi thử thì nếu bình thường mà kiến không thì con rinh cái quạt đó ra ngoài con để một lát, kiến nó bò hết là con lấy quạt vô. Đó là tâm Từ hay là… Trong đó nó lại có trứng kiến nên con không dám đem đi. Nếu đem đi con sợ ra ngoài nó chết… thành ra con để lại đó. Cái đó là tâm Từ hay tâm Bi, Thầy?

Trưởng lão: Cái đó hoàn toàn là tâm Từ con. Bởi vì trong khi những cái loài vật bị đau khổ con giúp đỡ nó – đó là tâm Bi. Còn cái này hoàn toàn con mở ra là nó đâu có đau khổ, nó đang ở trong cái ổ của nó, mà con phá ổ nó rồi, con có tội đó chứ. Bây giờ con thấy nó có con, có trứng, con không nỡ đem ra kia cho nên con để trở lại, đó là con thực hiện cái tâm Từ của con – tức là không làm mất hạnh phúc của loài chúng sanh khác, cái sự an vui của chúng sanh khác. Đó là tâm Từ. Mấy con hỏi như vậy mới hiểu được cái tâm Từ, tâm Bi ở chỗ nào chứ còn không hiểu thì mình sẽ sai đi con.

Con hỏi con!

Tu sinh: Con bạch Thầy! Câu hỏi của con, con về con cứ suy nghĩ con thắc mắc.

Con bạch Thầy là con của con, thật ra nó chưa có biểu hiện, cũng chưa là có cái hành vi gì trong vấn đề chơi bời, nghiện hút chẳng hạn. Hàng ngày con cũng lấy những cái mẩu chuyện ra để con giáo dục cháu. Thì con nghĩ đấy là tâm Từ. Còn khi mình giáo dục mà nó không chấp nhận, tức là nó có hành vi nó không nghe lời mình thì nó bắt đầu nó đi chơi lung tung, đến lúc nó bị thì mình vẫn thương nó mà mình không ghét bỏ. Và mình chăm sóc nó và an ủi nó để cho nó sửa. Thì con nghĩ lúc đấy là mình thực hiện tâm Bi. Con cứ vướng mắc hai cái đó, xin Thầy giải thích.

(39:11) Trưởng lão: Cái mà con lo lắng con khuyên nó khi nó chưa có bị bệnh nghiện – nó chưa bị – đó là tâm Từ. Còn khi nó bị bệnh đó rồi, con không có mắng chửi nó: “Hồi đó con không nghe lời mẹ, bây giờ con nghiện ngập như vậy, bây giờ nó con lên cơn con như vậy, con chết đi đâu cho rồi!”. Thì đó là con thiếu tâm Bi.

Nếu mà con tâm Bi, con thấy cái cơn của nó như vậy, con an ủi nó, con làm sao cho nó được vui. Nó đừng có khổ đau, trong khi nó quá khổ rồi. Bị vì nó bị nghiện rồi. Thì do đó con tìm cách để mà cai nghiện nó. Đó là tâm Bi. Con hiểu không?

Cho nên Từ là nó chưa có bị cái gì hết, thì con khuyên lơn – đó là tâm Từ. Mà đến khi nó bị rồi thì con an ủi nó, con giúp đỡ nó để nó cai nghiện – đó là tâm Bi. Con phân biệt cho rõ.

Tu sinh: Hôm trước con hỏi Thầy, Thầy bảo là tâm Bi. Thành ra con về con cứ suy nghĩ mất hai ba buổi, con không hiểu tại sao, vì nó chưa bị bệnh.

Trưởng lão: Nó chưa bị bệnh là tâm Từ, mà nó bị bệnh là tâm Bi. Không khéo nó lộn.

Rồi con, con hỏi đi con!

5- THẦY DẠY TU SINH NHẬN BIẾT HỶ LẠC

(40:17) Tu sinh Diệu Vân: Con kính bạch Sư Ông.

Sư Ông, con không hiểu chữ từ của Phật, như là chữ Lạc và chữ Hỷ đó thưa Sư Ông. Vì thọ Lạc mình cũng không chấp nhận, thì tại sao mình chấp nhận cái Hỷ. Nếu mà Lạc với Hỷ là cùng…

(40:31) Trưởng lão: Hỷ, Lạc nó đi đôi một cặp đó con.

Tu sinh Diệu Vân: Vậy là Lạc với Hỷ khác nhau chỗ nào thưa Sư Ông?

Trưởng lão: Cái Lạc là sự an ổn; mà cái Hỷ là cái niềm hân hoan, niềm vui trong tâm. Cái Lạc nó thuộc về thân; mà cái Hỷ nó thuộc về tâm.

Tu sinh Diệu Vân: Cái Lạc thì thuộc về thân.

Trưởng lão: Còn cái Hỷ nó thuộc về tâm. Cho nên thường thường nó đi đôi.

Tu sinh Diệu Vân: Vậy sao mà giữ cái tâm “thanh thản, an lạc, vô sự” – là cái tâm, mà tại sao… Vậy cái “lạc” là cái tâm?

Trưởng lão: Cái “lạc” là cái thân; mà cái “thanh thản” là cái tâm.

Tu sinh Diệu Vân: Con không hiểu.

Trưởng lão: Bây giờ cái tâm thì nó “thanh thản”. Nhưng mà cái thân nó có an ổn không, thì nó là “lạc”. Nó không an ổn thì nó không “lạc”; mà nó an ổn thì nó “lạc”. Nó mỏi, nó tê nhức là nó không “lạc”. Con hiểu không. Còn cái tâm mà nó có niệm này, niệm kia thì nó không “thanh thản”; mà nó không có niệm thì nó “thanh thản”.

Cho nên cái “thanh thản, an lạc, vô sự” thì nó rõ ràng để xác định được cái tâm và cái thân, và “vô sự” thì nó chỉ chung cho thân tâm.

Tu sinh Diệu Vân: Vậy là Hỷ là nó có niệm; còn Lạc là không có niệm hả Sư Ông?

Trưởng lão: Coi như cái niệm của thân. Cái Lạc là cái niệm của thân. Bây giờ nó an ổn là cái niệm của thân, mà nó đau nhức là cái niệm của thân. Con nhức cái chân là cái niệm của thân rồi con. Đó là cái niệm của thân.

Chứ con nghĩ có cái tâm mình có niệm, còn cái thân không niệm sao? Nó có niệm chứ. Tại vì bây giờ, nó không đau nhức tức là nó không niệm, phải không? Mà nó có niệm thì nó có đau có nhức, nó mỏi. Thì nó có cái cái niệm của nó chứ. Thân nó có niệm chứ đâu phải không niệm. Bây giờ nó đi, nó bước đi nó có cái niệm; mà nó ngồi nó không niệm. Cho nên nói Thân Hành Niệm – cái niệm của thân.

Tu sinh Diệu Vân: Vậy Lạc với Hỷ là cùng một trạng thái hả Sư Ông?

Trưởng lão: Lạc với Hỷ thì coi như nó, rõ ràng cái Hỷ thuộc về tâm, còn cái Lạc thuộc về thân. Cho nên thân tâm thuộc về một khối. Hễ có cái này thì có cái kia, nó không có rời ra được. Bây giờ con hỷ, mà nó không lạc thì làm sao hỷ được?

Tu sinh Diệu Vân: Sư Ông thí dụ cho con đi ạ.

(42:30) Trưởng lão: Thí dụ cho con thấy, bây giờ như cái thân của Thầy giờ ngồi đây, nó không có đau nhức gì thì cái tâm Thầy nó thanh thản. Mà nó có đau nhức thì nó không thanh thản. Có phải không? Đó là thân tâm nó chung nhau một khối đó. Cho nên nó hỷ lạc.

Nhưng mà nó còn cái Xúc tưởng hỷ lạc, còn bị cái Tưởng nữa. Cho nên không khéo là chúng ta bị cái Tưởng của hỷ lạc nữa.

Cho nên trong cái vấn đề con thấy, trong cái vấn đề tu tập thì mình khéo léo để mình nhận qua cái trạng thái thân tâm của mình, thì mình đánh giá trị được liền tức khắc. Cho nên mình đánh giá trị được liền tức khắc thì mình nhận ra, cảm nhận được cái lúc nào cái hỷ mà cái lúc nào cái lạc. Con hiểu không. Cho nên nó dễ lắm, nó không còn khó. Nó không còn khó khăn.

Tu sinh Diệu Vân: Con cũng chưa hiểu nữa.

Trưởng lão: Chưa hiểu? Bây giờ Thầy nói cái tâm mà nó có niệm thì nó không thanh thản. Tức là nó có niệm thì nó không có hỷ. Con hiểu không? Nó không có hỷ; mà nó có hỷ thì nó không niệm. Bởi vì nói “hỷ lạc do ly dục” mà, nếu mà có niệm thì nó đâu có thanh thản. Mà không thanh thản thì nó làm sao có lạc?

Cho nên ở đây, mới đầu chúng ta nhận “Thanh thản, an lạc, vô sự” thì chúng ta mới có nhận cái trạng thái đó thôi. Nhưng mà trạng thái được kéo dài thì nó lại có cái hoan hỷ, cái lạc của nó rõ ràng chứ nó không phải không. Bởi vì con chưa thấy. Tu tới rồi đó, tu tới Tứ Niệm Xứ (mới thấy). Cho nên đức Phật nói Tứ Niệm Xứ – sung mãn Tứ Niệm Xứ – tức là nó hỷ lạc ở trên Tứ Niệm Xứ rồi mới gọi là sung mãn. Con hiểu chưa? Còn bây giờ mình chưa biết thì tức là mình chưa tới.

Tu sinh Diệu Vân: Dạ thưa Sư Ông, như hồi xưa con không có tập cười và con tập cũng khó lắm mà bây giờ con đạt được. Thí dụ như ngày nào con không cười, con thấy thế giới nó buồn lắm. Có khi con có không gặp ai con cũng cười, mà không gặp thì con lên con gặp tượng Phật con cười. Thì cái đó là tâm Hỷ hay tâm Lạc vậy Sư Ông?

(44:36) Trưởng lão: Cái đó là tập cái tâm Hỷ của cái tướng Hỷ của tâm trạng phàm phu. Còn cái tướng trạng của cái tâm Hỷ mà do ly dục sanh thì nó không phải mỉm cười. Mình phải hiểu! Bởi vì con nghe “ly dục sanh hỷ lạc”, “do ly dục sanh hỷ lạc” – thì cái Hỷ của đó nó không phải là cái mỉm cười, mà nó là trạng thái hỷ. Bây giờ cái trạng thái hỷ đó nó vui. Nó vui, nó muốn ở trong cái đó mà nó không muốn lìa ra trạng thái đó. Tự nó thích ở đó. Cũng như bây giờ cái trạng thái hỷ đó – nó luôn luôn làm chúng ta thấy có cái hoan hỷ ở trong cái trạng thái đó, chứ nó không có hỷ theo cái kiểu mà mình bắt buộc nó, mà nó tự nhiên nó ở trong cái trạng thái đó. Thì cũng hơi khó nói được cái chỗ này.

Khi mà trạng thái Hỷ do ly dục sanh – dục không còn nữa rồi – thì trạng thái, nó có cái niềm vui của trạng thái đó. Cho nên cái niềm vui chỉ có người “ly dục, ly ác pháp” thì người ta nhận ra dễ; mà cái người chưa “ly dục, ly ác pháp” thì chúng ta tập mình vui, thì mình cũng có cái sự hân hoan ở trong lòng của mình, nhưng rồi nó có cái đối tượng của nó. Có khi nó hân hoan, rồi có khi nó phải tư duy suy nghĩ để mà nó hân hoan nữa. Thì đó là tập hân hoan, tập hoan hỷ, mình tập mình cười. Nhưng đó chỉ là cái giai đoạn đầu tiên để tập thôi. Chứ còn sự thật ra thì nhiều khi có những cái ác pháp, nó làm cho chúng ta rất là dao động. Rồi chúng ta cố gắng chúng ta tập hoan hỷ, vui để mình xả. Đó là mình đang ở trong cái sự tranh chấp của thiện với ác, cho nên nó chưa hoàn toàn là nó hoan hỷ.

Tu sinh Diệu Vân: Dạ thưa, lúc đầu tập thì có sự cố gắng nhưng mà sau này thì nó rất là tự nhiên ạ! Vậy cái tự nhiên đó là cái hỷ gì ạ?

(46:30) Trưởng lão: Tự nhiên, cái hỷ đó là mới có tập ly thôi chứ chưa phải thật sự ly.

Tu sinh Diệu Vân: Vậy thưa Sư Ông, Ly với Xả có khác nhau không ạ?

Trưởng lão: Khác nhau chứ. Ly khác, Xả khác con. Bởi vì con nghe “Do ly dục sanh hỷ lạc”; còn cái kia do “Xả lạc, xả khổ, xả niệm thanh tịnh” nó khác nhau. Hai cái nó khác nhau. Đức Phật đã xác định được Tứ Thiền rồi mà – trong Bốn thiền đó.

Cho nên cái xả, cái ly mà nó ở trong cái đầu tiên của chúng ta: “Ly dục, ly ác pháp”, “Do ly dục sanh hỷ lạc”. Còn cái kia mà xả nó có sự an lạc của nó trong cái Xả, chứ không phải xả là mất. Mà nói “xả lạc, xả khổ” tức là xả cái cảm thọ của chúng ta. Con hiểu không? Xả cái cảm thọ. Để rồi chúng ta có một cái trạng thái, trong Tứ Thiền, có một trạng thái cao hơn tất cả những cái hỷ lạc của ba thiền kia. Con hiểu chưa? Đó, thành ra không phải xả mà mình hết cái hỷ lạc đó đâu. Cho nên nó trở về xả luôn cái niệm thanh tịnh đó nữa. Cái niệm mà nó thanh tịnh đó người ta xả luôn, mà người ta lại có một cái hỷ lạc cao hơn nữa. Cho nên cái hỷ lạc đó không thể nói với cái ý thức của chúng ta hiện giờ mà chúng ta nhận ra, thì không phải.

Tu sinh Diệu Vân: Vậy Xả là cao hơn Ly hả Sư Ông?

Trưởng lão: Xả cao hơn Ly, con. Bởi vì Ly mình mới ly thôi, còn Xả là bỏ ra hết mà. Nó cao hơn. Bởi vì con thấy trong Sơ Thiền, đức Phật nói “Ly dục, ly ác pháp” – là cái Sơ Thiền chứ gì. Mà đến Tứ Thiền mới gọi là Xả. Con thấy chưa? Nó cao hơn.

Tu sinh Diệu Vân: Vậy Hỷ với Lạc, cái nào cao hơn, Sư Ông?

Trưởng lão: Cái Hỷ với cái Lạc, cái này nó hai phần, nó đâu có cao hơn. Một phần thân và một phần tâm – thì đâu có cao hơn được. Hễ có cái này… Nó ở trong cái mức Sơ Thiền thì cái Hỷ Lạc của Sơ Thiền; mà cái Hỷ Lạc của Nhị Thiền nó khác; rồi cái Hỷ Lạc của Tam Thiền nó khác; rồi cái Hỷ Lạc của Tứ Thiền nó khác. Nó cũng thân tâm nó: hễ có Hỷ – có Lạc, có Hỷ – có Lạc. Thì do có thân tâm của nó, cho nên nó khác.

Tu sinh Diệu Vân: Cuối cùng là Xả hết. Còn cái Ly là mới bước đầu tập?

Trưởng lão: Mới bước đầu tập mới Ly thôi con, chứ chưa có Xả. Rồi, Xả rồi nó mới Diệt đó con.

Tu sinh Diệu Vân: Bộ còn Diệt nữa hả Sư Ông?

Trưởng lão: Nó còn Diệt chứ. Con nghe tới cái chỗ mà Diệt Thọ Tưởng Định đó. Mình Xả rồi chứ chưa Diệt, con. Tới đó mới có Diệt.

HẾT BĂNG