[ Tải bản để in về máy ]

LỚP CHÁNH KIẾN – BĂNG 072C

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM – LỰA CHỌN PHÁP ĐỘC NHẤT

Trưởng lão Thích Thông Lạc

Người nghe: Tu sinh nữ

Thời gian: 27/01/2006

Thời lượng: [57:16]

 

1- CÁCH LỰA CHỌN PHÁP TU: TÂM TỪ – BI – HỶ – XẢ

(00:00) Trưởng lão: Người khác, vì vậy mà nghe mình diễn tả như thế nào, mình nói cho đúng nó để cho mình thực hiện được cái tâm hoan hỷ, cái tâm vui trước các ác pháp, trước cái sự làm khổ của người khác đối với mình mà mình vẫn vui vẻ, mình thấy mình không có buồn, tức là mình tu một cái pháp độc nhất đó để được cái tâm giải thoát, cho nên nó thuộc về tâm Hỷ.

Còn tâm Xả cũng vậy, nó không phải xả mà như cái Định Vô Lậu, mà nó xả đây nó Xả độc nhất của nó là tại cái tâm chúng ta thực hiện qua cái Xả. Cho nên nó khéo léo, chứ không khéo chúng ta nói nó thành ra cái xả tầm thường. Cho nên lần lượt Thầy sẽ triển khai khi mấy con làm bài xong đó, rồi cái sai cái đúng rồi Thầy chỉnh lại – lần lượt mấy con sẽ làm đúng hết. Lúc bấy giờ mới áp dụng vào cái sự tu tập của chúng ta trong cái Tứ Niệm Xứ để xả cái tâm của chúng ta cho đến rốt ráo.

Nhờ có tu tập được như vậy nó mới có giải thoát chứ không khéo nó không giải thoát. Cho nên hôm nay mấy con biết cách làm thì thôi mà không biết cách làm thì hỏi Thầy. Hồi sáng Thầy mắc đi dự tất niên, ở Mặt trận mời Thầy, cho nên Thầy cũng đến dự. Nhưng sự thật ra thì cũng không có ăn uống gì đâu, tại vì đến cho vui vậy thôi, để cho chúng ta trong cái Tu viện chúng ta được an ổn. Cho nên vì vậy mà hồi sáng thay vì cái lớp sáng mấy con hỏi Thầy, nhưng Thầy mắc đi thì mấy con tới buổi chiều.

Thì có những điều gì mấy con cần hỏi để mà viết cho đúng, tư duy suy nghĩ cho đúng, để mà viết cái bài. Viết cái bài này không phải là viết để viết, mà viết để áp dụng trong cái sự tu tập của chúng ta sau này. Chúng ta thấy cái đặc tướng của mình nó hợp với cái tâm Từ, hoặc là hợp với tâm Bi, hoặc là hợp với tâm Hỷ, tâm Xả. Nó hợp tâm nào thì chúng ta sẽ ôm ngay cái pháp đó, chúng ta thấy thích cái đó thì chúng ta biết nó là nó có cái đặc tướng đó.

Còn nếu người nào mà không có cái thích của cái pháp đó, bốn cái pháp này mà không có thấy thích mấy cái tâm này thì chúng ta nên tu ngay trên Tứ Niệm Xứ để chúng ta sử dụng các pháp chung chung để mà xả cái tâm của chúng ta thôi, đó là tu Tứ Niệm Xứ.

Còn nếu mà chúng ta thấy cái sở thích của mình, mình thích mình thường hay cái tâm Từ thì mình tu cái tâm Từ; mà mình thích cái tâm Bi thì mình tu cái tâm Bi; mình thích cái tâm Hỷ thì mình tu tâm Hỷ.

Do đó mình ôm độc nhất cái pháp đó để mà thực hiện, hàng ngày mình rèn luyện, có cái phương pháp rèn luyện cái tâm đó, chứ không phải mình muốn có nó có đâu, mà mình phải rèn luyện. Cho nên mình nói đúng, rồi cái cách thức rèn luyện Thầy sẽ nói để cho mình biết rèn luyện cái tâm đó.

Thì khi mà rèn luyện cái tâm đó, cũng như là chúng ta rèn luyện cái Tri kiến giải thoát vậy, chúng ta hiểu biết nó, để rồi mọi ác pháp nó tác động vô thì cái tri kiến ấy đó đánh bạt ra, nó chuyển hoá cái ác pháp đó nó không còn tác động chúng ta được, nó làm chúng ta hoàn toàn bất động tâm. Đó là cái giai đoạn đầu của sự tu tập.

(03:02) Cho nên ở đây tới bốn cái bài này nó rất quan trọng, cho nên vì vậy mà làm cẩn thận, kỹ lưỡng, để xem coi cái đặc tướng của mình nó hợp với cái tâm nào ở trong bốn cái tâm này, mình sẽ ôm nó mình đi vào, để cho mình tu tập đến khi rốt ráo.

Nếu mà cái đặc tướng nó đi vào cái tâm Từ, mấy con tu nhanh lắm mấy con. Các con phát triển cái tâm Từ của mình xong rồi, thì không có một ác pháp nào tác động được tâm con thì tâm con bất động, tức là nhập Bất Động Tâm Định rồi. Nó dễ dàng, nó không có khó khăn, cái thời gian nó thu ngắn lại.

Còn nếu mình phát triển cái tâm Từ của mình nó không được, tức là nó không hợp đó, cho nên vì vậy mà mình không thể nào mình dùng cái tâm Từ được thì mình quan sát đến cái tâm Bi, mình thấy hợp với tâm Bi.

Nhưng mà luôn luôn tâm Bi là phải có đối tượng, chữ Bi thì nó phải đối tượng. Chữ thương yêu và chữ thương xót. Mà thương xót nó để chỉ cho cái tâm Bi, trước mặt mình nó có cái sự đau khổ gì nó mới có xót xa. Còn nó không có cái sự đau khổ gì thì cái lòng thương yêu đó là cái lòng Từ; còn nó có cái sự xót xa nó là lòng Bi.

Còn nếu mà lúc nào chúng ta trước các ác pháp, trước các cảm thọ đau xót, tất cả mọi cái mà cái tâm Hoan hỷ, chúng ta có niềm vui trong lòng thì chúng ta thấy tất cả những cái điều kiện gì nó không qua được cái tâm vui mừng của mình, thì lúc bấy giờ mình phải thực hiện tập cái tâm đó, chứ không nó không có. Nó có trong khi mình, thí dụ như giờ Thầy trúng số Thầy mừng, cái mừng đó là mừng “thất tình lục dục”, cái vui mừng đó của cái tâm tầm thường, tâm thế gian chứ không phải là cái tâm Hoan hỷ của cái người tu.

Cho nên nó khác, nó không phải nằm trong cái Hoan hỷ đúng. Cho nên vì vậy mà, mà cũng không phải mình biến từ cái tâm mà vui mừng của cái cuộc trúng số đó để thành cái Hoan hỷ của cái sự tu tập. Mà mình phải tập luyện cái tâm Hoan hỷ trước ác pháp, trước cảm thọ đau đớn của mình, trước mọi cái nghịch cảnh mà mình hoan hỷ… những cái tâm Hoan hỷ đó.

Do đó mình tập, chứ không phải lấy cái tâm hoan hỷ, cái tâm vui mừng của cái “thất tình lục dục” – được thì mừng. Mấy cái tâm đó mình đưa nó lên, hướng nó tới cái chỗ mà nó cao thượng, không phải. Bởi vì nó là thấp rồi, nó không thể cao thượng được.

(05:30) Cái lòng vui mừng như vậy nó là vui mừng trong ích kỷ. Mình trúng số mình mừng. Gia đình mình đi xa bây giờ sum họp mình mừng, thì cái mừng đó là cái mừng của thất tình lục dục. Nó không phải triển khai về cái mừng của cái tâm Hoan hỷ của Tứ Vô Lượng Tâm này được, nó khác. Cho nên cái nỗi mừng này, đừng có nghĩ là cười nấc lên đó là mừng.

Cho nên có nhiều người họ nghĩ rằng mình phải luôn luôn tập mỉm cười, có người dạy chúng ta mỉm cười trước những cái: “Hít vô chúng ta mỉm miệng cười, thở ra chúng ta mỉm miệng cười”. Mình cứ mình tập luôn luôn, mình tập cho cái sự vui vẻ của mình, thì cái sự vui vẻ đó nó gượng ép, và cái sự vui vẻ đó nhằm vào cái thất tình lục dục, cái mừng vui đó nó chưa có phải thực.

Ở đây mình sẽ tập luyện để rèn luyện cái nỗi vui, cái nỗi vui đó là cái nỗi “thanh thản, an lạc, vô sự”. Trong cái “thanh thản, an lạc, vô sự” đó nó có cái trạng thái hỷ lạc, nó hỷ là vui mừng đó, chữ hỷ lạc đó. Tự nó có cái hỷ lạc đó, cho nên mình tập cái hỷ lạc đó, cái lạc đó, cái hỷ đó.

Cho nên ở đây, khi nào mà mấy con nhận ra được cái hỷ lạc đó thì mình mới tập được, còn chưa nhận ra được thì mình không có tập được. Do đó bây giờ như thầy Chơn Thành thầy tu thầy thấy cái hỷ lạc đó, đó là cái hỷ, thầy tập cái hỷ đó nó mới đối phó được các ác pháp. Chứ không phải lấy cái vui mừng của mình tầm thường mà mình luyện tập mà được, con hiểu chưa?

Rồi bây giờ mấy con chưa thấy cái trạng thái hỷ lạc đó thì mấy con khó mà tập, bởi vì mình chưa nhận ra làm sao mình tập được, mình phải biết nó được rồi mình mới tập. Và muốn biết được nó thì người ta sẽ dạy cho mình cách thức tập như thế nào để có cái hỷ lạc đó, cái hỷ đó, rồi mình mới tập cái hoan hỷ đó, để cái vui mừng đó trước các ác pháp mới được.

2- PHÂN BIỆT TÂM TỪ, TÂM BI

(07:15) Trưởng lão: Cách thức đó như vậy thì mấy con thấy đây là những cái pháp mà cuối cùng chúng ta học trong cái lớp Chánh Kiến, nó rất là quan trọng, cho nên cố gắng. Khi nào mấy con viết thì mấy con sẽ nhớ những cái tiêu chuẩn mà Thầy đã nói, con viết. Và đừng có lộn, và đưa những cái mẩu chuyện ra coi chừng cái mẩu chuyện chúng ta đưa ra thì nó có cái tâm Từ và nó có cái tâm Bi ở trong này.

Nhưng mình nói cái tâm Bi thì mình tách lìa cái tâm Từ ra, ngầm ở trong đó thì nó có cái tâm Từ nhưng mà mình phải tách lìa ra cái tâm Bi, thì như vậy nó mới được.

Nhưng mà mình phải xác định cho rõ cái tâm Từ là không có thấy cái sự đau khổ của chúng sanh, luôn luôn lúc nào cũng giữ gìn để cho chúng sanh đừng đau khổ. Còn đã thấy chúng sanh đau khổ, từ đó mà mình thương xót chúng sanh, đó là tâm Bi.

Cũng như đức Phật thấy chúng sanh sống ở trong đau khổ, rồi nỗ lực tu hành để chứng đạo, đem lại cái phương pháp giúp cho chúng sanh tập luyện để thoát ra những sự đau khổ đó, đó là tâm Bi. Không thể nói đó là tâm Từ của đức Phật đâu, bởi vì đức Phật đi ra bốn cửa thành thấy con người sống bốn cái khổ, nghĩ mình cũng có cái khổ đó, cho nên nỗ lực bỏ hết mà đi tu.

Để rồi đem cái giáo pháp để giải thoát được cái đó, đó là tâm Bi của đức Phật. Nó không phải tâm Từ, bởi vì thấy biết người ta đang đau khổ, mọi người đang đau khổ, cho nên cái sự cố gắng để mà thực hiện cho được giải thoát.

Cũng như Thầy thấy biết hiện giờ con người ở trên thế gian này đang thiếu đạo đức, đang khổ đau vì không có đạo đức, vì thiếu đạo đức cho nên luôn luôn tự làm khổ mình khổ người.

Cho nên Thầy hết sức cực khổ, cách nào Thầy cũng muốn dựng lại cái nền đạo đức này, đó là tâm Bi mấy con. Bởi vì thấy người ta đang đau khổ, thiếu đạo đức đó, nó là tâm Bi. Còn cái tâm Từ là bảo dưỡng tất cả mọi sự việc, nó chưa có khổ đau, mà sợ tránh cho nó đừng có khổ đau nữa, đó là tâm Từ.

Còn cái tâm Bi là họ đang khổ đau, bây giờ tìm cách để giải quyết cho họ hết khổ đau, đó là tâm Bi. Mấy con lắng nghe kỹ điều này mấy con sẽ làm không sai, chứ không khéo mấy con sót. Nó sai rồi tới chừng đó mình áp dụng nó trật, bên Từ nó xiên qua bên Bi, bên Bi nó xiên qua bên Từ.

3- THẦY GIẢI ĐÁP CÁC CÂU HỎI TÌNH HUỐNG VỀ TÂM TỪ BI HỶ XẢ

(09:47) Trưởng lão: Rồi bây giờ mấy con có hỏi Thầy gì thêm không? Có người nào muốn hỏi gì cứ hỏi, Thầy sẽ trả lời mấy con. Có hỏi gì không con?

Tu sinh: Thưa cô, cầm micro lên cô.

Trưởng lão: Con lên cái ghế này đi con, muốn hỏi lên ghế đó ngồi hỏi đi con, không có gì đâu.

Tu sinh: Nghe nói hôm đó Phật tử ở nước ngoài ở trên mạng người ta yêu cầu là cứ hỏi, người ta nghe được.

Trưởng lão: Không có nghe nói.

Tu sinh: Mở micro lên, mở công tắc lên, cái đèn nó đỏ là được.

Phật tử: Dạ thưa Thầy, ví dụ như là…

Trưởng lão: Sao không nghe vậy?

(11:22) Phật tử: Dạ thưa Thầy, ví dụ như là, cái tâm Từ là ví dụ như đống rác đó, con tính đốt, nhưng mà con nghĩ lại nếu mà mình đốt thế thì bao nhiêu kiến với chúng sanh rồi dế, rồi đủ thứ trong đó nó chết. Cho nên con không đốt, tức là tâm Từ phải không thưa Thầy?

Trưởng lão: Đúng đó, đó là tâm Từ.

Phật tử: Thưa Thầy, ví dụ như là con đi ngang qua cái cây đó, con thấy dây nó phủ lên quá nhiều, thì cái tâm con nó khởi lòng thương vì nhìn cái cây tự nhiên nó phủ lên nó đè lên cái cây. Mà cái cây chịu đựng miết ngày này qua ngày kia giống như mình phải đội một cái gì miết đứng vậy đó. Nhưng mà nếu gỡ dây xuống thì gỡ không được, mà nếu bứt cái dây thì cái dây kia nó chết mất, thì một cái sống một cái chết, như vậy thì cái đó phải làm sao thưa Thầy?

Trưởng lão: À, cái đó phải thấy nó là nhân quả. Thì cái đó là nhân quả thì con như thế nào. Bây giờ gỡ mà bứt cái dây thì cái dây nó sẽ chết đi, mà để cái dây nó đeo cái cây thì cái cây nó mang nặng và cái cây nó cũng rất là khổ sở. Đây là nhân quả của tụi nó mà thôi, chúng ta đừng rớ vào, Từ Bi chúng ta ở đây không thể được rồi. Phải thấy nó là nhân quả.

Phật tử: Dạ kính bạch Thầy là, ví dụ như là, mình thấy trong cái làng cái xóm của mình, có một em Lâm hay em gì đó học rất là giỏi nhưng mà cái hoàn cảnh khó khăn, mà mình muốn giúp đỡ. Thì cái đó thứ nhất là mình có nên làm hay không, thứ hai nữa là cái đó thuộc về tâm gì?

(12:56) Trưởng lão: Cái thứ nhất là mình nên làm hay không. Sự thật ra mình thấy cái khả năng mình có thể giúp được mấy em đó, thì con giúp đỡ mấy em đó vì hoàn cảnh nó nghèo mình biết rất rõ. Mà khi khởi sự muốn giúp và làm được công việc đó, đó là tâm Từ. Bởi vì các em đó không có đau khổ gì hết, có thì chúng sẽ học khá hơn còn không có thì chúng cũng không sao.

Nhưng mà vì hoàn cảnh của chúng như vậy thì biết gia đình chúng không có đủ sức để cho chúng học. Và đồng thời mấy em đó học giỏi, và mình muốn giúp đỡ cho các em đó trở thành những con người có tài trong cái xã hội, để giúp cho xã hội của mình. Thì con có khả năng con giúp như vậy, đó là tâm Từ chứ không phải tâm Bi.

Tu sinh: Dạ thưa Thầy, còn ví dụ như là, về thiên nhiên thì có cây cỏ, dòng suối sông, thí dụ như vậy. Nhưng mà nếu mình nghĩ mình vui theo cái đó, thí dụ như mình nghe tiếng suối kêu, rồi mình nghe tiếng chim hót thế này thế kia, nếu thật sự mình tu mà mình vui với cái đó, mình hỷ theo cái đó thì nó duyên theo cái đó. Thưa Thầy giảng giùm cho chúng con hiểu.

Trưởng lão: Cái đó là cái hỷ của thất tình lục dục, nó duyên theo cảnh mà nó vui, nếu không có cảnh đó thì mình thấy mình thiếu, mình buồn – cái đó là mình bị thất tình lục dục, có vui có buồn. Cái cái Hỷ mà tâm Hỷ của đạo Phật, thì nó là hỷ trong cái – do cái “ly dục sanh hỷ lạc” – tức là mình ly được cái dục gì đó nó mới có cái hỷ đó. Thì cái Hỷ đó nó rất là hoan hỷ, cho nên trong các ác pháp, bởi vì ly dục, ly ác pháp nó mới sanh hỷ lạc. Do “ly dục sanh hỷ lạc”, mấy con.

Cho nên cái Hỷ này, bằng chứng là chúng ta phải có khoảng thời gian ly dục chúng ta mới nhận ra được cái Hỷ này.

Còn cái hỷ mà con vừa nói đó, thấy cảnh thiên nhiên mình thích thú đó, nó im lặng, dòng suối chảy, rồi chim hót, rồi cây xanh, rồi ngàn cây nội cỏ, nó phù hợp với cái tâm mình, mình thấy rất là hoan hỷ trong cảnh đó thì cái hoan hỷ đó nó còn nằm trong thất tình lục dục.

Tu sinh: Dạ kính bạch Thầy nhưng mà, ví dụ như chúng con làm bài, là tâm Hỷ trong cái thiên nhiên đó, ví dụ như thiên nhiên nó là những thứ như vậy. Mà chúng con nếu mà vui theo cái đó thì nó bị duyên theo, dính mắc rồi đó là thất tình lục dục. Rồi nếu mà làm bài Hỷ của thiên nhiên thì không biết Hỷ sao?

Trưởng lão: Ly nó ra, đừng bị dính mắc nó thì nó sẽ có Hỷ của thiên nhiên. Bởi vì đức Phật đã nói: “ly dục, ly ác pháp sanh hỷ lạc” – do “ly dục sanh hỷ lạc”.

Tu sinh: Cái chỗ đó chúng con không có làm được, cái chỗ mà Hỷ với thiên nhiên không có làm được.

(15:40) Trưởng lão: Thì tức là mình đừng dính mắc: “Ui cha, cái bông này đẹp quá, hôm nay sao trời nắng ấm áp quá, thấy nó vui sướng quá”, thì cái này là thất tình lục dục mất rồi. Cái hỷ này là còn nằm trong cái hỷ của lục dục, cho nên vì vậy mà cái này còn đau khổ đó. Cho nên mình ly hết cái này đi rồi nó sẽ có cái Hỷ khác.

Tu sinh: Nhưng mà chúng con làm bài theo cái hỷ thiên nhiên thì làm sao ạ?

Trưởng lão: Thì mình sẽ nói như vậy để cho mình biết, để tập luyện cái Hỷ đó, chứ không khéo con tập luyện cái hỷ dục làm sao. Hỷ của thất tình lục dục càng đi tới thì lục dục càng nhiều hơn. Thì như vậy không có ly dục, làm sao mà gọi là Hỷ? Hỷ này không phải là Hỷ của Tứ Vô Lượng Tâm rồi, không phải Hỷ giải thoát, phải không? Chút nữa rồi mấy con trật hết rồi đó.

Tu sinh: Dạ đó, con mới thấy chỗ đó nó trật rồi, không có làm được ạ. Dạ thưa Thầy ví dụ như ở trong cái xóm đó, trong cái gia đình đó, người ta gia đình đàng hoàng, rồi con cái nó học hành tốt, rồi nó thi đậu, người ta vui vẻ. Rồi mình cũng hoan hỷ với cái vui của người ta, thì có phải cái đó cũng nằm trong thất tình lục dục?

Trưởng lão: Mình hoan hỷ theo đó, đừng có ganh tị thì cũng tốt thôi. Nhưng mà nó cũng còn, cái hoan hỷ đó là cái hoan hỷ của thất tình lục dục.

Tu sinh: Dạ thưa Thầy còn một câu nữa là, thí dụ như là trong trại cùi, thí dụ như bây giờ mình nói mình tâm Bi, trong đầu mình nói đủ thứ. Nhưng thật sự biểu mình vào trại cùi, mà mình xả thân để mình làm thì mình chưa làm được cái điều đó. Mà như các sơ, con thấy đi vô đó là các sơ như hy sinh hết cuộc đời, không còn thiết một cái gì để mà giúp những người ở trong trại cùi đó, họ thấy cái khổ của người bị bệnh đó là cái khổ của họ, đó là họ hy sinh như vậy. Nhưng mà nếu trong cái Hỷ Tâm như ở đây thì cũng gần giống như trong đạo rồi, nhưng mà họ có đạt được cái gì không ạ?

(17:41) Trưởng lão: Tại vì họ sống ở trong tưởng, khi mà họ thấy họ chăm sóc cho những người bệnh cùi mà họ không có gớm ghiếc gì hết, coi như chính họ đang bị cùi vậy đó. Thì họ nghĩ rằng họ có niềm tin rằng họ làm được những cái điều kiện đó thì họ sẽ trở về với đức Chúa hoặc là trở về với cõi Trời, cõi Phật nào đó. Cái niềm tin đó cho nên họ thấy cuộc đời này cũng chẳng có gì, mình hy sinh mình giúp cho người khác, sau khi mình bỏ thân này thì mình được đi vào. Cái đó là cái ước vọng của tưởng của họ thôi, chứ chưa phải là tình thương thật.

Chắc chắn là ai cũng thấy cái người mà bị cùi thì cũng sợ họ lây cho mình rồi mình cũng bị bệnh mình khổ. Nhưng mà đạo Phật dạy mình trí tuệ, chúng ta thấy rằng cái bệnh cùi này có thể truyền lại cho chúng ta, thì chúng ta không nên. Mà chúng ta hãy thương xót những người này bằng một cái thực tế hơn là chúng ta phải giúp họ với cái tinh thần của họ để cho họ tự lực giải khổ, họ đừng thấy họ bị cùi mà họ có cái tự ti, mặc cảm, nó khổ tâm thế này thế khác.

Chúng ta đem cái giáo pháp của Phật để an ủi tinh thần họ hơn là chúng ta lại chăm sóc họ, mà lúc nào họ cũng bị vết thương đau trên cái bệnh cùi của họ, thì chỉ an ủi trên cái phần thể chất của họ mà có người biết thương họ thôi, chứ không bằng chính tự họ phải cứu họ hơn.

Cho nên đạo Phật dạy chúng ta có hiếu với cha mẹ không gì hơn là chúng ta đem Chánh pháp của Phật dạy cho cha mẹ mình, thì đó là một người đại hiếu. Còn con có đem thực phẩm, có đem cái gì đi nữa, chăm sóc cha mẹ gì đi nữa thì cái đó cũng chưa phải gọi là đại hiếu. Cho nên vì mình có thương người thì mình phải đem cái Chánh pháp của Phật, làm cho họ tự cứu họ ra khỏi, đó mới thật sự là thương người, mới gọi là Từ Bi của đạo Phật.

Tu sinh: Dạ như vậy thì mấy sơ đó là thể hiện lòng Bi, thưa Thầy?

(19:36) Trưởng lão: Nói chung cái hành động đó là Bi nhưng vì tinh thần của họ chưa hẳn là Bi, vì họ còn cầu – để mình làm cái việc đó để trở về với Chúa – thì chưa hẳn là Bi. Còn đạo Phật, nếu mà chúng ta làm được những hành động trước cảnh đau khổ của người khác, thì chúng ta giúp cho họ, cái giúp về tinh thần họ tự cứu họ. Cái thứ hai là chúng ta tự chăm sóc họ, chúng ta nghĩ rằng đây là nhân quả, nếu mình chăm sóc những người cùi này mà tất cả những bệnh cùi người này mà sang cho mình, mình vui vẻ chấp nhận thì đó chính là đạo Phật dạy chúng ta phải thực hiện những điều đó. Cả vật chất chất lẫn tinh thần.

Tu sinh: Dạ thưa Thầy, như về cái tâm Bi mà trực tiếp như các vị Thánh thì con thấy như hôm nọ mà Thầy cứu con mèo thì thật sự ra tất cả chúng con ở đây không ai làm được điều đó. Bởi vì đâu có dám, đụng vô là nó táp rồi. Lúc đó con thấy cái tay Thầy nó nát không còn cái gì hết, Thầy vẫn ôm giữ nó này kia rồi đó. Thì cái đó là ngoài Thầy, không ai dám làm cái chuyện đó.

Trưởng lão: Nói chung là trước cái cảnh như vậy, mà cái lòng Bi của một người tu thì không nỡ để thấy bao nhiêu con chó mà giày vò con mèo chết một cách rất là đau khổ, cho nên Thầy phải ôm con mèo lên mà đỡ trên cao để cho chúng không có còn, như vậy mà nó cũng vẫn cắn tay Thầy. Không sao, đó là nhân quả mà. Cái đó người tu người ta thấy được cái nhân quả người ta không có ngại. Chứ trước cảnh đó thì mấy con sợ lắm.

Phật tử: Dạ, sợ! Dạ, con cảm ơn Thầy.

4- THẦY DẠY VỀ TỨ VÔ LƯỢNG TÂM

(21:17) Trưởng lão: Bây giờ mấy con còn ai hỏi gì nữa không? Nãy giờ học thêm được một chút rõ về Từ – Bi – Hỷ – Xả. Thầy biết không khéo rồi mấy con diễn tả không đúng đó mấy con, coi vậy chứ nó không đơn giản. Khi từ cái Nhân quả thảo mộc đến Nhân quả con người, rồi Các pháp vô thường, Thân vô thường, rồi Thân bất tịnh, Các pháp bất tịnh, rồi bây giờ tới Từ – Bi – Hỷ – Xả, mà không khéo thì mấy con sẽ không làm được.

Nhất là bốn cái pháp gọi là Tứ Vô Lượng Tâm của đạo Phật rất khó hiểu, hầu hết các nhà Đại thừa từ xưa đến giờ giải thích đều không hiểu Tứ Vô Lượng Tâm. Vì không hiểu nó là pháp độc nhất để chúng ta đi đến cứu cánh hoàn toàn, cho nên hiểu rất là cạn cợt, với cái tâm phàm phu.

Với cái sự tu chưa chứng thì không thể hiểu được Tứ Vô Lượng Tâm, nghe thì dễ, làm thì sơ sơ thì được, nhưng đi sâu để tới cứu cánh – làm chủ được bốn sự đau khổ bằng pháp Tứ Vô Lượng Tâm – thì người ta không hiểu nổi. Như hồi nãy Thầy đã nói, như cái tâm Hỷ là cái niềm vui, mà cái niềm vui thì ai cũng biết, nhưng cái niềm vui đó trong “thất tình, (lục dục)” chứ không phải trong chỗ “ly dục, ly ác pháp” mà có niềm vui đó.

Nhưng trong kinh Phật đã nói: “Ly dục, ly ác pháp nhập Sơ Thiền. Do ly dục sanh hỷ lạc”. Cái hỷ lạc của do ly dục, thì điều đó mới gọi là Hỷ của Tứ Vô Lượng Tâm. Nên hiểu được như vậy thì chúng ta mới diễn tả được, và chúng ta mới biết cách thức để thực hiện tâm Hỷ. Chứ nếu không thì chúng ta cứ cố gắng giữ cái miệng cười hề hề, đụng đâu cũng hề hề thì thiệt ra nó là hỷ của phàm phu, chứ không phải là Hỷ thật sự. Cho nên khéo léo để chúng ta tập tâm Hỷ của chúng ta cho đúng cách thì mấy con sẽ thấy được giải thoát.

Bởi vì các con nghe cái câu đức Phật dạy: “Ly dục, ly ác pháp nhập Sơ Thiền. Do ly dục sanh hỷ lạc”, chữ “Hỷ” thì chúng ta thấy đây mới chỗ là ly dục, thì như vậy là khi chúng ta diễn tả được cái trạng thái Hỷ này, cái hành động Hỷ này nó phải ở chỗ ly dục chứ không thể ở chỗ còn dục mà diễn tả nó đúng được, như vậy nó mới đúng. Thì mấy con cố gắng làm cho đúng, dù ít dù nhiều rồi Thầy cố gắng triển khai cho mấy con sẽ làm hết những cái tâm Hỷ. Rồi ai có duyên với tâm Hỷ thì chúng ta sẽ thực hiện từ cái bước đầu để chúng ta đi vào cái tâm Hỷ cho đạt được.

Mà khi Hỷ rồi, khi mấy con ly dục ly ác pháp mà đã có tâm Hỷ rồi thì không có ác pháp nào tác động vô mấy con được hết, nó không có động được, hết động rồi. Cho nên “ly dục, ly ác áp” – ly rồi làm sao còn động các con. Cho nên cái niềm vui đó nó mãi mãi, đó là Tứ Vô Lượng Tâm – Hỷ của chúng ta.

5- PHÂN BIỆT TÂM TỪ VÀ TÂM BI QUA CÂU CHUYỆN PHẬT TỬ THƯA HỎI

Trưởng lão: Đó bây giờ mấy con hỏi gì thêm không con. Con hỏi, con lại chỗ đó có cái micro đó con.

(24:45) Con ngồi trên ghế đi con.

Tu sinh: Con kính bạch Thầy, trước khi mà con được nghe các cái băng của Thầy giảng mà con vẫn chưa được vào đây đảnh lễ Thầy. Sau khi con nghe xong thì con, trước kia thì con nghe trong băng Thầy dạy thì con xả hết. Thí dụ như cửa nhà, tiền tài tất cả cái gì đấy con xả hết. Đến lúc trong người con thì không còn cái gì để xả nữa thì con vào xin quy y Thầy. Thế con xin quy y Thầy xong thì do bệnh của con chưa khỏi cho nên là con xin Thầy với cô Út con về con trị bệnh. Thế khi con về con trị bệnh thì trong đấy họ bảo con là chắc có nhiều tiền lắm, bán cái nhà ba tầng trên Hà Nội chắc là hàng tỉ đồng. Thế nên họ về, họ mới rình để họ trộm của con.

(25:42) Sau 2 năm họ rình thì họ không thấy con có gì để họ ăn trộm. Thì bắt đầu họ mới cho các loại thuốc sâu, thuốc độc, còn bỏ luôn lọ thạch tín vào trong bể nước. Con không biết, con cứ thế con sử dụng. Cho đến khi mà con thấy người con không còn sức để bước đi nữa thì con mới đến tìm Thầy. Trong trường hợp này thì con xin Thầy cho con pháp để con gắng sức con vượt qua, thì Thầy có nói rằng đây là việc trước do nhân duyên của con… thì con hãy vào trong Thầy để tránh cái sự ác, người ác. Thế nhưng trong cái điều kiện của con, con cũng rất muốn, bạch Thầy, nhưng con cũng rất là sợ. Sợ ở chỗ là cô Út cô bảo với mọi người đang nhập thất: “Con người nào đi ra đi vào nhiều thế này thì sẽ ảnh hưởng đến các tu sĩ, các Phật tử hiện đang ở thất Tu viện Chơn Như”. Cho nên con cũng đến con xin Thầy, con đã trình Thầy rồi. Thế thì trong cái ấy thì con nghe được, con yên tâm để con tránh được các cái điều ác.

Thế nhưng lên đấy thì cũng có cái thuận mà cũng có cái nghịch. Thế thì dù là nghịch, dù là thuận thì chúng con cũng cố gắng vượt qua để không xảy ra cái điều đáng tiếc xảy ra đợt rồi ạ. Trong ấy, lúc ấy quả thật là con cũng buồn, thế mà con nghĩ là đã là được Thầy dạy thì không được buồn, mà cũng không được đau khổ cho nên con sẽ cố vượt qua để không buồn, không khổ để tránh cái sự đáng tiếc xảy ra. Đấy cũng là vấn đề con nói lỡ mồm thôi chứ cũng không phải con tạo các cái chuyện như vậy. Thế nhưng con đã vượt qua bốn lần, bốn lần để nghe họ sỉ vả nhưng mà con cũng im lặng không nói gì, nhưng mà thực ra trong tâm con thì cũng không được vui.

Thì trong bài tập này thì con không biết là trong cái điều kiện như thế này thì nó còn lẫn cả bốn tâm – Từ, Bi, Hỷ, Xả – có tất mà con làm con định nói cái chuyện đấy nhưng mà con thấy nó lẫn lộn quá, con thấy khó hiểu. Con xin kính trình Thầy, Thầy dạy cho chúng con để con biết cách làm bài để tu tập cho nó được toàn diện hơn ạ.

(27:53) Trưởng lão: Trong cái hoàn cảnh xảy ra của con, mà để thực hiện tâm Từ Bi Hỷ Xả thì lúc bấy giờ, trong khi mà họ hại con thì con vui vẻ, con tha thứ những cái điều mà người ta làm cho con khổ, thì đó là con đi vào tâm Từ, chứ không phải tâm Bi. Luôn luôn lúc nào trong hoàn cảnh của con hiện tu đều là con thực hiện tâm Từ, chứ không phải tâm Bi. Còn Từ thì trong Từ nó có Xả.

Khi mình biết thương người bằng cái hiểu biết họ làm những cái điều, chẳng hạn họ rình rập, họ nghĩ con bán nhà có tiền nhiều để họ lấy tiền. Nhưng họ không lấy được, rồi họ bỏ thuốc độc thế này thế kia làm cho con khổ sở. Thì đó là luôn lúc nào con cũng tha thứ họ để con sống, đó là cái tâm Từ.

Vì chính con thấy hoàn toàn đó là cái nhân quả, cho nên mình chấp nhận để mình trả nhân quả. Và đồng thời mình khởi sự mình thương yêu những người mà họ có những cái tâm ác để mà hại mình. Mà theo Thầy thiết nghĩ họ là những người chắc cũng gần gũi con lắm, chứ không phải xa, và đồng thời chắc họ cũng ghét con lắm cho nên họ muốn tìm cách họ hại con. Chứ người ta rình mà lấy trộm không có thì chắc người ta bỏ chứ người ta không bao giờ mà đi đến hại người khác như vậy đâu. Nhưng mà vì có lẽ họ cũng ghét con, cho nên họ mới hại con như vậy.

Vì vậy mà con nên lấy tâm Từ, trước hết là con sẽ thương yêu họ; thứ hai là con lấy tâm Bi để mà tha thứ họ. Tức là họ hại con, con lấy tâm Bi con tha thứ họ. Còn tâm Từ là họ sân, họ giận, họ ghét con thì con lấy tâm Từ mà xả. Ở trong cái dạng của con, nó có Từ và Bi, cho nên biết áp dụng lúc nào Từ mà lúc nào Bi thì nó mới rõ ràng, cụ thể cho cái sự tu học của con. Như họ thù oán ghét con hoặc là họ khởi tâm tham, thấy con có tiền nhiều, cho nên họ muốn đến lấy tiền của con. Đó là cái tâm tham của họ, vì vậy mà họ làm cho con có nhiều cái sự đau khổ, cho nên con tha thứ họ.

(30:10) Do đó, lòng Từ và thực hiện lòng Bi của con đối với những người đó, thì đó là trong lúc này con không phải là tâm Xả đâu, mà Từ Bi. Còn nếu mà con không có Từ Bi thì con sẽ đau khổ vô cùng. Còn nếu mà xả thì tức con bị ức chế và đồng thời Thầy thấy con có xả nhưng xả kiểu ức chế cho nên con còn buồn. Chứ nếu thực sự con áp dụng tâm Từ Bi thì con không có buồn. Còn con tâm Xả trong đó là xả ức chế chứ không phải mà xả đâu, cho nên con còn buồn cái chuyện đó.

(30:43) Và bây giờ con nhắc lại thì cũng còn có, thật sự ra còn nhớ mà nhắc lại tức là vẫn còn buồn ở trong lòng, cho nên từ đây về sau con xả bỏ, quên đi không còn nhớ những chuyện xảy ra nữa. Đến ngày giờ này con đến Tu viện con tu thì chỉ một lòng duy nhất là đi đến cứu cánh giải thoát hoàn toàn, đến giờ phút cuối cùng ra đi tự tại làm chủ được hơi thở của con. Vì mạng sống của con ở trong hơi thở, mà làm chủ được hơi thở thì con sẽ an ổn nhất trong cuộc đời của con, không có gì hơn hết.

Cho nên con nên thực hiện những cái điều kiện trải qua đó là tâm Từ và tâm Bi, chứ đừng đòi thực hiện tâm Xả vì xả như vậy là ức chế tâm. Còn Từ Bi thì phải rốt ráo, cho nên khi mà Từ Bi rốt ráo thì nó không có hận, không có buồn trong lòng con đâu. Con dùng Từ Bi – là tâm Từ, tâm Bi – mà con xả, thì do đó con cũng có làm ức chế; còn Từ Bi thật sự thì con xả mà không bị ức chế.

Vì thương thật cái người đó, thương họ thật cho nên từ đó tự nó xả chứ không phải luyện tâm Xả, cho nên con không buồn nữa. Phải lấy thật. Khi áp dụng lòng Từ hoặc lòng Bi của mình là thật sự Từ Bi của mình, thì mình sẽ xả được những cái ác pháp đó, những cái tâm đó.

Con hỏi Thầy gì nữa thêm?

(31:58) Tu sinh: Con kính bạch Thầy, trước khi con vào đây thì con cũng chưa được vào đảnh lễ Thầy, cho nên con có hỏi cô Út và cô Liễu Kim là con muốn mang cái số tiền đó vào để mà con cúng dường Thầy. Thì cô Út có nói ở trong đấy thì không cúng dường, chỉ cúng vào sửa chữa chùa thôi. Thì con cũng chưa biết đầu đuôi như thế nào cho nên con cũng chỉ là con cúng dường cho chùa. Thế sau đó thì con cũng có ý là nếu mà được thì để mua mảnh đất nào đấy để có chỗ mà Thọ Bát Quan Trai. Nhưng mà ý kiến của Thầy, Thầy bảo là không được mua, cho nên là cái số tiền đấy lúc sau cô Út trả, nhưng mà con cũng nhất định không nhận. Cô bảo đây là không phải của cô, cô không nhận cô trả lại cho con. Đó là việc thứ nhất.

Cái thứ hai là, đáng lý ra con cả của con phải về, thì cũng không có cái chuyện xảy ra. Nhưng mà con đã nuôi cháu để cho nó ăn học đến đại học. Bây giờ cháu là Phó Tiến sĩ. Thì con tập trung vào các cháu và các cháu kia thì con cũng cho, nhưng con cho các cháu này thì không đáng kể​. Cho nên là từ đó thì cũng xuất phát từ cái tâm tham. Cái thứ nhất.

Cái thứ hai, nói chung là trong họ cả, trong dòng họ nhà con đấy thì họ xa cũng có, họ gần cũng có. Nhưng họ xa thì họ đến rình là chính, chứ còn họ gần thì chỉ có nội, ngoại hai bên. Thì con cũng im lặng, không cãi, con cũng không có hậm hực – bởi vì con xét thấy đây là Thầy đã dạy, là nhân quả rồi, thôi.

Thế nhưng mà cho đến bây giờ, hiện tại là con cũng còn… con cũng đang uống thuốc vì con không còn sức để đi nữa. Thì con mang cái nước mà con đang ăn hằng ngày, thì con mới mang đến cơ quan cũ của con rồi con đưa cho 5 viện, 3 viện: viện hóa chất thiên nhiên, hóa phân tích, hóa hữu cơ và hóa vô cơ. Thì tất cả 4 cái viện hóa này họ xác định, họ kết luận chung là trong cái nước nó có những cái này: cái thứ nhất là muối…, cái thứ hai là các loại thuốc sâu, cái thứ ba là nhân ngôn – mà ngành y người ta gọi là thạch tín đấy ạ. Cho nên con cứ ăn vào, ăn vào, cứ nhiễm suốt trong 2 năm liền. Cho đến bây giờ con uống rất là nhiều rồi, các loại thuốc sâu nó rất là…

Bây giờ con nhờ con đã ôm pháp của Thầy, nhưng mà nếu con không có thuốc thì con không thể tống được thạch tín đó ra khỏi người được. Cho nên là con xin phép Thầy, con nhẽ ra là phải tác ý – nhưng mà cái thạch tín này, gọi là nhân ngôn đấy, thì nói chung là… Khi đấy con không còn gì để mua thuốc uống nữa, thì con có ra Hà Nội, các bạn đồng nghiệp của con nói rằng: thôi, đừng có khách sáo nữa, tôi biết là từ xưa là bác không có nhận cái gì của ai, đó là cái tính của bác từ xưa rồi, 13 năm học với nhau chúng tôi hiểu. Thế nhưng bây giờ 180 người chỉ tặng bác 180 thang thuốc, bác có thể khỏi bệnh được. Nếu không khỏi bệnh thì chúng tôi sẽ tặng bác thêm một thang nữa, cố gắng uống cho khỏi để có sức để đi tu này.

Con kính trình Thầy cái hiện trạng của con là như vậy. Thế nhưng con rất là lẫn lộn, không biết là tâm Từ hay tâm Bi, tâm Hỷ, tâm Xả. Con xin kính trình Thầy, Thầy dạy cho chúng con để con biết làm bài. Để sau này buông xả cho hết các lậu hoặc.

Thậm chí là trước khi con vào đây, thì con có xin Thầy, là cái đồng lương tối thiểu của con như vậy thì con định để đâu vì con không còn gì cả ngoài đồng lương. Con cũng xin Thầy, một là đưa vào trại trẻ mồ côi, hai là đưa vào trại thương binh vì họ cũng vì dân vì nước. Nhưng mà con chưa được Thầy dạy, thành ra con cũng chưa xả cái đấy được. Chứ còn bây giờ thì quả thật là con không còn gì để xả.

(35:44) Trưởng lão: Như vậy thì bắt đầu về cái đồng lương của con, thì theo Thầy thiết nghĩ con nên gửi cho những người thương binh.

Thứ nhất, để an ủi những người đã hy sinh cho cho đất nước.

Cái thứ hai là có thể đồng lương con nếu không gửi cho thương binh thì gửi cho những trẻ mồ côi, an ủi cho nỗi bất hạnh của chúng.

Đó là cái điều kiện mà con buông xả với cái tâm rất tốt, lo lắng cho xã hội, tương lai của trẻ em, thì điều đó điều tốt nhất.

Còn ở Tu viện chúng ta tập, con đừng có lo gì hết, con ở đây thì coi như là một cái nơi để con yên tâm tu tập, coi như là con xả bỏ hết rồi con mới vào đây. Còn nếu mà con đem cái đồng lương con cúng dường vào đây thì đương nhiên là con nghĩ rằng đó là sự sống họ nuôi con, không phải là đi xin ăn của Phật tử, cho nên con có thể không cố gắng tới tối đa.

Cho nên vì vậy mà con gửi làm cái điều từ thiện đó tốt hơn, để con đến đây con xin ngày một bữa cơm để sống, và từ đó con nỗ lực tu đến giải thoát hoàn toàn.

Đó là lời khuyên của Thầy chân thật, và đồng thời cũng là cái tâm Từ của con đối với những người thương binh, họ hy sinh một phần cơ thể của họ đối với Tổ quốc. Và trẻ mồ côi bất hạnh, sinh ra không có cha mẹ, thì cái đồng lương của con cũng nói lên cái tình thương của cha mẹ chúng một phần đó để an ủi cho những đứa trẻ. Thì điều đó là điều tốt của con.

Còn cái phần con thì hiện cũng đủ duyên con đến đây, nhờ cái duyên Phật pháp, con ngồi đây con tu để làm chủ, vì vậy con hãy xả nốt cái này. Chứ đừng để đó mà con nghĩ rằng phải lo cái này, lo cái kia, thì tâm con cũng chưa bao giờ xả được hết.

(37:27) Còn về cái phần người ta lo thang thuốc cho con đó là cái nhân quả huynh đệ, anh em cùng nhau học một trường, mà khi thấy con bệnh đau người ta sẽ giúp con để con uống thuốc. Thì đó là cái nhân quả để người ta đối với con, người ta biết con bị thạch tín.

Tức là bị ngấm cái chất thạch tín, thì cái chất đó độc, cho nên người ta làm thuốc cho con giải độc, thì đó là tâm Bi của họ đối với con. Còn con nhận cái lòng thương yêu của họ – đó là cái tâm Từ của con để làm cho họ vui, thì đó là tâm Từ của con. Tất cả những cái này đều sống ở trong lòng Từ Bi đúng cách của nó con à.

Như vậy thì con an tâm mà vào tu tập, và tu tập thật sự. Tu tập thật sự tức là “Thấy lỗi mình, đừng thấy lỗi người”, ai làm gì làm, miễn lo cứu mình.

Vì tuổi đời của con cũng quá lớn rồi, không còn xa nữa, cho nên cố gắng để thực hiện được sự giải thoát làm chủ sanh – già – bệnh – chết, nó đòi hỏi mấy con ở công phu, công phu rất nhiều, ở giới luật rất nghiêm chỉnh.

Nếu mấy con không giữ gìn giới luật nghiêm chỉnh mà không nghe lời Phật dạy, không thấy lỗi mình mà thấy lỗi người thì chắc chắn mấy con tu hoài không có đến đâu.

Hãy đừng thấy lỗi ai hết mấy con, luôn luôn lúc nào mình cũng thực hiện tâm Từ, tâm Bi, tâm Xả của mình, nên mình không thấy lỗi người khác, thì con tu mới tốt được. Nhớ cố gắng. Còn hỏi gì thêm nữa không con?

Tu sinh: Con kính bạch Thầy, con không muốn nhận tại vì thế này. Trước kia thì bố con còn sống thì bố con có nói như này: ông nội dạy bố là… (không nghe rõ). Thì bố đã thực hiện được trong cuộc sống của bố và bố thấy rằng nó có ích rất lớn. Và bây giờ bố lại thêm một điều nữa là: trong cuộc sống, thì trước hết là không để cho ai lợi dụng mình, và ngược lại mình cũng không nên lợi dụng người khác khi cần thiết đến độ quá mức.

Nhưng mà cũng không phải mình làm như thế thì không có bạn bè, nhưng mà nếu như thấy người bạn bè mình chân tình mà người ta bị sa chân lỡ bước, thì chúng con sẽ nên giúp người ta với khả năng của mình, với điều kiện thực sự từ tấm lòng chứ không có tính toán thiệt hơn. Thì bố con có dạy như vậy cho nên là con thường ghi nhớ những câu đó cho nên con không nhận những thang thuốc của bạn hữu cho. Thế trong đó thì con xin gia đình để chữa chứ con không nhận. Nhiều lúc những người bạn họ cứ nói đi nói lại, trong 13 năm liền liên tục như thế nhưng con vẫn không nhận, đưa tiền nhưng con cũng không nhận. Vậy con cũng sai rồi phải không thưa Thầy?

(40:07) Trưởng lão: Lẽ tự nhiên con không nhận tức là con không nhận cái lòng thương của họ đối với con tức là con cũng sai, bởi vì con cố chấp ở trên cái lời nói của ba con, của ông bố con, thì như vậy rõ ràng là mình quá cố chấp.

Bởi vì mình biết cái tình của người ta thương mình thật. Bạn bè trong khi biết con cái đồng lương của con và con luôn luôn lúc nào cũng làm cái việc thiện tốt cho nên họ sẵn sàng giúp con. Mà con phụ cái lòng tốt của họ thì con cũng làm một điều không tốt.

Tức là mình thiếu tâm Từ, khi mà người ta cho món quà cho mình, mặc dù là mình thừa, hoặc là mình thấy mình, người ta cho người ta có nghĩ lợi dụng mình đâu, thế mà mình từ chối làm cho người ta cũng thấy buồn. Do đó mình thiếu cái lòng Từ, mình thiếu cái lòng Bi, mình không nhận trong khi người ta thật tình chứ không phải là người ta giả dối, hoặc người ta biếu mình cách lợi dụng mình bằng cách này cách khác. Cho nên vì vậy mà mình phải nhận cái lòng thật của họ. Ông bố con dạy đúng nhưng mà con cố chấp thành ra con sai.

Tu sinh: Dạ con xin cảm ơn Thầy ạ.

Trưởng lão: Rồi, con!

Tu sinh: Nam mô Bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch Thầy, theo con hiểu thì tâm Từ nó bao gồm cái lòng hiếu đễ, thuận thảo với cha mẹ, với thầy bạn. Ví dụ như là vua Thuấn mà đối với người cha là Cổ Tẩu, hay là Mẫn Tử Khiên có tình thương đối với người kế mẫu. Mặc dù là người đó đối với mình rất là khắc nghiệt: tâm Từ nó bao gồm cả cái lòng tôn kính, nhẫn nhục, tùy thuận, bằng lòng, và tránh né để cho mọi người và chúng sanh được an vui phải không thưa Thầy?

Trưởng lão: Đúng, nhưng mà chuyện Mẫn Tử Khiên, nó là tâm Bi đó con. Bởi vì trước khi cái bà dì đó bà đối xử với Mẫn Tử Khiên rất là khắc nghiệt, cho nên Mẫn Tử Khiên biết bà rất là ghét, đối với mình khắc nghiệt.

Cho nên vì vậy Mẫn Tử Khiên đối với dì mình rất thương. Cho nên khi người cha định đuổi dì đi thì Mẫn Tử Khiên quỳ xuống xin cha. Nếu mà cha đuổi đi thì ba anh em chúng con đều khổ hết. Đó là một cái lời nói rất là thương dì, cho nên đó là tâm Bi con, chứ không phải tâm Từ.

Tu sinh: Vậy còn bà Mạnh Mẫu đối với Mạnh Tử ba lần dời nhà là tâm gì hả Thầy?

(43:25) Trưởng lão: Đó là tâm Từ con, thương con mình, nó ở chỗ đó nó sẽ nhiễm đi, nó nhiễm đi nó sẽ trở thành những đứa con xấu, người xấu. Đó là tâm Từ để tránh, coi như tâm Từ nó chưa bị gì hết thì mình chuẩn bị cho nó đừng bị. Cũng như một cây cỏ, mình đừng giẫm đạp lên để cho nó được sống tươi vui, mình giẫm đạp lên sợ nó héo úa, đó là tâm Từ. Còn khi nó héo úa rồi thì mình lấy nước mình tưới, đó là tâm Bi con.

Tu sinh: Như vậy là vua Thuấn đối với cha như vậy cũng là tâm Bi phải không, bạch Thầy.

Trưởng lão: Ừ, khi cha khổ đó mà yêu thương là tâm Bi. Còn cha mà không khổ, cái hiếu mà khi cha không khổ mà lo lắng cho cha như “quạt nồng ấp lạnh” đó, thì đó là tâm Từ.

Tu sinh: Dạ. Theo con nghĩ là mình không có cái tâm Hỷ mà giải thoát, nhưng mà khi mình gặp mọi người, mình mỉm cười với nhau để cho nó giải phóng cái sự căng thẳng trong những cái thời tu như vậy là tâm Từ phải không, bạch Thầy?

Trưởng lão: Cái đó là cái Từ con, chứ không phải là tâm Hỷ. Mình vui, mình cố mình giữ cái gương mặt vui để cho nó có cái sự hòa hợp nhau, mình giữ cái nét mặt đừng có cau có, thì nó cũng hoàn toàn là tâm Từ. Mặc dù cái niềm vui mình ở ngoài mặt mình cố gắng, nó cũng là thể hiện của tâm Từ, chứ không phải là tâm Hỷ.

Tu sinh: Con cám ơn Thầy.

Trưởng lão: Ừ, rồi mấy con hỏi gì nữa không?

Tu sinh: Dạ con hỏi tâm Từ.

Trưởng lão: Rồi con hỏi cứ hỏi đi con, hỏi rồi Thầy trả lời. Hay là con đọc ở trong này?

6- TÂM TỪ TRONG CÂU CHUYỆN VỀ GIA ĐÌNH PHẬT TỬ

(45:39) Tu sinh: Kính bạch Thầy, con thì hoàn cảnh gia đình nó hơi khó. Khó là con phải chịu với gánh nặng nhọc. Trước kia đấy con đã xác định là nuôi các em nhỏ thì mình phải lao động cực nhọc để mình nuôi mấy em. Còn bản thân mình thì chưa thể học tập, thế là phải hy sinh làm lao động vì là mình con cả.

Thế là đối với các em con thì chúng còn nhỏ. Ví dụ như là, em thứ hai con nó cũng kém con phải 5 tuổi. Thế nhưng mà em thì còn nhỏ, thì học lại yếu nữa. Thì em học thì con cũng đi làm. Ví dụ như là đồng tiền, đồng gạo con nuôi em thì thường thường con cứ phải hướng dẫn cho em: “Bây giờ em phải cố gắng học hành để sau này mà trưởng thành rồi em có văn hóa, thì em đi ra em xây dựng cuộc đời em tự lập thì nó tốt”. Cho nên ví dụ thì trong cái quá trình con 11 tuổi thì con cũng không biết cái lý lẽ như vậy, nhưng từ 15 tuổi trở đi thì con biết thì con lao động như vậy.

(47:14) Nói về học hành thì con phải hy sinh rồi. Ví dụ như là con phải bỏ học từ lớp 1 đến lớp 4, con không học được mà con sẽ đi lao động. Vì lúc bấy giờ là mẹ con và bố con thì vì cái nghĩa vụ là đẻ, tức là lạc hậu về cái chuyện giữa con trai và con gái. Cho nên là sinh trong gia đình cũng 11 người con, thế mà cứ năm một như vậy cho nên bố mẹ con rất là ốm yếu.

Nói về lao động ở ngoài đồng thì không thể lao động được, vì mẹ con bị bệnh hai cái chân, nó tê không thể đi được, chỉ ở nhà những việc nhẹ. Thế thì trong 11 em nhỏ thì thực ra là không sống cả được, bởi vì lần lượt thì chúng cũng ốm đau chúng ra đi. Thì đến cuối cùng còn được 7 người, thì sống 5 người con gái và 2 người con trai. Vậy cuối cùng con cũng phải đảm nhiệm, trong thời gian mà con còn ở nhà.

Thì nói chung là con đi lao động. Trên nhà con thì có đồi, có nương, có núi, có đồng, có ruộng. Thế cho nên là con đi làm việc gì cũng được. Có hôm con đi cuốc ruộng thuê, mỗi một ngày được bao nhiêu đấy thì về chi cho em học, còn bao nhiêu thì đưa cho mẹ. Mẹ lúc đó hãy còn chống được gậy, tức là chân đau nhưng cũng còn chống được gậy đi chợ, cũng lo đi chợ để mua bán mắm muối rau cỏ về để lo cho gia đình. Em thứ hai ở nhà là những cái việc như vậy. Thế nhưng mà thường xuyên thì con vẫn phải nhắc.

Thế xong đến hết cái thời gian mà 11 tuổi đến 15 tuổi, 16 tuổi thì con biết thì con cũng cố gắng con học hành. Vì con thấy rằng, hàng xóm người ta có cái chữ, người ta đi học người ta thoát ly thì người ta về – những ngày Chủ nhật, thứ Bảy người ta nói chuyện – thì con cũng thấy rằng là người ta đỡ khổ, mà người ta làm kinh tế mang về nhà thì nó cũng dễ hơn. Cho nên từ cái đó con suy nghĩ rồi con đi học. Thì đi học với điều kiện của con thì con phải đi học ban đêm thôi chứ không được đi học ban ngày, vì ban ngày con phải đi lao động để lo thêm, với sự trợ giúp của anh em nữa để nuôi mấy em. Đến cuối cùng thì còn được 5 người con gái và 2 người con trai.

(49:55) Đến năm 1973 thì cụ bà, tức là mẹ con thì cái sự ốm yếu nó nặng quá cho nên cụ đã qua đời. Qua đời thì còn để lại một em trai lớn nhất là 21 tuổi, em trai thứ hai là 13 tuổi, và em gái bé nhất là 9 tuổi. Thế thì con vẫn phải mang gánh nặng như vậy. Thế nhưng mà lúc này thì con cũng đã học hết cấp 1 và cấp 2, thì con cũng nghĩ rằng mình phải đi thoát ly thì mới có tiền gửi về để thêm vào cho bố, còn các em thì nuôi em nó tốt hơn là mình ở nhà.

Thế cho nên con cũng nói chuyện với các em và con cũng giúp đỡ em thứ hai, cho nên em thứ hai cũng rất là chăm học. Đến khi con đi được 4 năm rồi thì em thứ hai cũng vào được Đại học, với cái số tiền con gửi về, hoặc là trợ giúp của cơ quan. Bởi vì người ta về thăm viếng gia đình nhà con người ta cũng thấy rất là khổ. Khổ là vì là bố thì cứ ốm liên miên như vậy. Vì là cái em cả, người con trai 21 tuổi, mẹ con chết được độ khoảng một năm thì em cũng lại bị điện giật chết. Cho nên bố con đã yếu lại yếu thêm. Thì cái tính lạc hậu cứ suy nghĩ như thế cho nên chẳng làm được cái gì, chỉ có đau đầu thôi.

Cho nên đối với con thì một gánh nặng thế. Nhưng mà con gửi về cho em như vậy thôi, thế nhưng còn em thì tự lực là chính. Ví dụ như em thứ hai cố gắng, việc nhà xong thì cũng cố gắng lên lớp học, mà em cũng tiếp thu tốt lắm. Cho nên khi con đi thoát ly được 4 năm thì em cũng vào Đại học.

Thế rồi tiếp đến em thứ ba, thì cũng nghe lời của con để cố gắng học hành. Và con cũng có nhắc: “Những cô Tuyết, rồi cô Nga, mấy cô đấy cô học hành được thì cô như thế. Cho nên các em là phải lo phần bản thân mình chính đã, thế rồi hãy lo cho việc gia đình. Việc gia đình thì mỗi người xúm về, chỉ cần một lúc là xong”. Thì đàn em con thì nó cũng nghe như thế liên tiếp, thì nói chung là các em nghe con nên cũng vẫn theo học.

(52:32) Và cho đến khi mà con đã đi thoát ly được 4 năm rồi, hằng năm con vẫn cứ phải tiết kiệm cái đồng lương và số trợ cấp của cơ quan gửi về cho các em. Nói chung là gia đình, kinh tế thì các em nó cũng đỡ vất vả. Khi mẹ con mất như vậy, đến năm 1975 thì em thứ hai của con nó ra trường Đại học thì nó vào huyện Hồng Ngự tỉnh Đồng Tháp để công tác. Thì em nó ổn định công việc xong thì đưa hai em nhỏ nhất vào trong đấy để nuôi. Nói chung là hai em đấy cũng trưởng thành, hiện tại các em đều có gia đình. Bây giờ em bé nhất cũng là có 2 con, thế rồi gia đình thì cũng giàu có chứ không bất hạnh như con.

Thế thì con cũng nghĩ rằng là cũng có cái tâm sự của con là phải hy sinh để lao động, thế rồi là hy sinh về để học hành, thế rồi chỉ dẫn cho em. Thì đấy có phải là tâm Từ không Thầy? Đấy là một.

Hai nữa là tiếp theo thì các em con nó cũng nghe lời con và từ đó nó cũng lo cho bản thân. Rồi lúc nghèo đói, con ăn gì thì các em con ăn đó. Các em con thì nó cũng rất là ngoan, cho nên gia đình nhà con cho đến bây giờ thì nói chung các em nó trưởng thành. Thì đấy có phải là tâm Từ để giúp em trong tinh thần cũng như là vật chất để em học. Thì đấy có phải là tâm Từ không? Đấy là cái thứ nhất.

Cái thứ hai nữa là về cái tâm Từ, thí dụ như là một tổ chức trong một xã hội, như là cái bộ phận người ta nuôi những người tàn tật, mù để mà người ta dạy chữ, rồi ta dạy những cái nghề để cho những người đó trưởng thành. Thì đấy cũng có phải là tâm Từ không? Thì con xin hỏi hai cái vấn đề như vậy.

Trưởng lão: Thì cái đó là tâm Từ, con lo trong gia đình của mình chứ sao con. Nhưng mà trong cái Từ đó nó chưa phải là cái Từ của đạo Phật vì con chỉ lo cho gia đình riêng mà thôi. Chứ không phải là lo bao rộng như là Từ của đức Phật lo tất cả chúng sinh.

Con hiểu không, cho nên Từ Vô Lượng Tâm thì nó rộng lắm, nó không hẹp. Còn cái tâm Từ của con nó chỉ tâm Từ ở trong cái gia đình của mình thôi, nên nó thuộc về nằm trong thất tình lục dục, con. Nó lo lắng cho gia đình mình, cái hoàn cảnh của mình.

Tu sinh: Kính thưa Thầy, thì lúc bấy giờ chúng con cũng chẳng biết là lo cho ngoài tâm Từ nó như thế nào. Bây giờ học thì mới biết như vậy thì con cũng xin trình với Thầy như vậy. Thế còn cái ví dụ thứ hai là con nói là trong một tổ chức, người ta tổ chức lên để nuôi dưỡng người tàn tật, hay người già, người mù chẳng hạn. Thì người ta cũng có cái lòng tâm Từ và cái lòng thương để mà người ta dạy dỗ những người mù, người tàn tật đó có học, có chữ rồi có nghề nghiệp, thì đấy có phải là tâm Từ không Thầy?

(55:56) Trưởng lão: Tâm Từ. Bởi vì những người đó không phải là thân nhân của họ, không phải ruột thịt của họ, họ thực hiện qua một góc độ tâm Từ.

Chừng nào những người thân của mình, những người ruột thịt của mình mình lo, thì đó cũng là một góc độ tâm Từ, nhưng nó ở trong cái cá nhân nhỏ hẹp thôi.

Tu sinh: Dạ con xin cảm ơn Thầy.

Trưởng lão: Có ai hỏi Thầy nữa không con? Con có hỏi Thầy gì không con? Cái này cái tập này của cô Nguyên Từ phải không con? Nguyên Từ có hỏi gì Thầy không con?

HẾT BĂNG