[ Tải bản để in về máy ]

LỚP CHÁNH KIẾN – BĂNG 023C

NHÂN QUẢ CON NGƯỜI – VẤN ĐẠO ĐỊNH VÔ LẬU – ĐỊNH CHÁNH NIỆM TỈNH GIÁC

Trưởng lão Thích Thông Lạc

Người nghe: Tu sinh nữ

Thời gian: 01/11/2005

Thời lượng: [56:07]

 

1- DÀNH THỜI GIAN ĐỂ TU HỌC

(00:00) Tu sinh: Con thưa Thầy, bây giờ thì khoảng thứ Hai mình nộp cho Thầy để mà kiểm tra lại cho chắc chắn hay là nộp liền bây giờ?

Trưởng lão: Các con cứ làm bài phải không con? Về cái này hả con? Có thể thứ Hai các con nộp cũng được, để cho mình kiểm lại cho nó chắc, mấy con. Chứ bây giờ nếu mà Thầy nói rồi, mấy con chưa có nắm chắc của nó đó, rồi mấy con viết Thầy kiểm tra lại Thầy bắt quỳ gối hết đó.

Tu sinh: Con kính thưa Thầy, Thầy phạt chúng con vi phạm, Thầy cũng không vui. Cho nên chúng con cũng cố gắng.

Trưởng lão: Đúng vậy, Thầy biết, mấy con mà sơ sót mà Thầy phạt mấy con, rất là hãnh diện, được phạt.

(00:51) Tu sinh: Con kính thưa Thầy, hôm trước con nghĩ là con xin Thầy con dự thính đó, thành thử ra con xin Thầy con thức đêm. Nhưng mà con vừa làm học mà con thức đêm nữa con chịu không nổi. Thành ra con xin Thầy, hai đêm nay con nghỉ. Con nghỉ rồi con vô con thưa Thầy lại, là con thức đêm nhiều rồi con học bài nữa, suy nghĩ sợ nó loạn thần kinh nữa.

Trưởng lão: Được rồi con, không có gì đâu. Phải học cho đúng, cái lớp mà đào tạo thì học đúng nó sẽ kết quả. Chứ mấy con vừa mà thức đêm nữa thì chắc chắn là cái lớp học này chắc chắc là mấy con học có phân nửa. Chưa được phân nửa mà mấy con đã đi rồi, đi Niết Bàn rồi!

Tu sinh: … Hôm bữa con nghĩ là con dự thính không đó.

Trưởng lão: Mấy con làm việc, mấy con cũng làm ít thôi, để mà mình còn học thêm mấy con. Bởi vì cái lớp này là lớp đào tạo thật sự. Cho nên các con thấy, những đứa bé mà đi học, những em bé mà đi học, nó phải đi làm nó phụ giúp cha mẹ nó, nó học dở lắm, nó không có thì giờ học. Có những đứa nó thông minh lắm, nhưng mà nó vừa đi làm giúp cha mẹ, nó cũng giảm bớt cái sự học tập của nó rất nhiều. Cho nên mình thấy những đứa bé mình nhìn cực lắm.

2- GIỮ VỆ SINH – ĐỨC HIẾU SINH VỚI CÂY CỎ

(02:10) Trưởng lão: Còn bây giờ ở đây mấy con cũng như là những đứa học trò, mà mấy con làm nhiều thì Thầy biết mấy con sẽ tu học rất khó, chứ không phải dễ. Cho nên mình làm, mình phụ giúp mình thấy làm vệ sinh – thật sự ra, các con làm vệ sinh, dọn dẹp rác rến nó sạch sẽ. Bởi vì con người của mình là cái con người nó sống có vệ sinh, mấy con. Cho nên làm sạch sẽ thì nó thấy quang đãng lắm, còn để như cây cối um tùm vậy nó dơ bẩn lắm.

Mà chúng ta vì tu hành, chúng ta không nỡ làm hại cây cỏ. Chứ sự thật ra, đối với con người chúng ta, nó khoảng khoát thì nghe cái sự sống của chúng ta nó có cái sự an lạc kỳ lạ. Còn nếu mà u tộp, rồi những con vật nó ở đó, rồi nhiều khi nó đến nó làm hại chúng ta nữa. Nó đem những cái vi trùng, như muỗi đồ đó nó đem vi trùng bệnh, và những con vật khác nó đem đến cái sự ngứa ngáy, hoặc là đủ thứ cho chúng ta, làm chúng ta cũng chướng ngại lắm. Còn nó khoảng khoát, rồi cái con vật nó không có núp ở trong đó, nó cũng đỡ cho chúng ta biết bao nhiêu.

Nhưng vì cái sự tu tập của chúng ta, chúng ta không có nên phá cây cỏ. Cho nên chúng ta chấp nhận vậy thôi. Mà chúng ta cũng biết những cái lá mục đó, thì nó ở dưới nó có những cái loài vi khuẩn, có những cái loài côn trùng nó núp ở trong đó, nó sanh trưởng nó sống đó. Mà chúng ta làm thì nó chết tội, nhưng mà để dơ thì chúng ta thấy nó không có khoảng khoát. Nhưng mà không nỡ tâm thôi. Chứ thiệt ra thì con người chúng ta là con người sanh ra, chúng ta muốn sống nó có cái sạch sẽ, và khoảng khoát, nó có cái sự vệ sinh của nó.

(03:44) Cho nên đối với con người, nó có cái lối sống khác. Cho nên vì vậy mà chúng ta có điều kiện để tránh đi những cái sự tai hại đó. Như cái đường, cái sân chúng ta vậy đó – tránh sự nhổ cỏ thì chúng ta chỉ tráng sơ một lớp xi-măng thì cỏ không có lên. Nhưng mà tốn hao quá chúng ta làm không nổi đâu. Vì vậy mà nói thì ước ao vậy thôi chứ sự thật ra chắc chúng ta cũng không nên làm mà tốn hao tiền của đàn na thí chủ.

Bởi vì mình có làm ra tiền đâu. Mình chỉ đến đây mình tu để giải thoát. Cho nên vấn đề đó mình biết, mình biết nếu có đủ phương tiện mình làm vậy, mình cũng không làm rộng lắm để con đường đi mình tránh khỏi nhổ cỏ và nó sạch sẽ. Nó không còn đi giậm con này, con kia ẩn núp ở dưới, cho nên nó đỡ. Nhưng mà không nên, chúng ta thấy tốn hao quá.

Cho nên Thầy khuyên chúng ta sống, cố gắng! Thỉnh thoảng có nhổ cây cỏ nào, thì mấy con có thương yêu nó thì mấy con móc cái lỗ khác ở chỗ khác đem trồng nó lại. Thì nó cũng vẫn sống chứ nó không chết đâu, nhưng mà đó là nói lên được cái lòng thương yêu của mình đối với sự sống của cây cỏ, mấy con. Chứ đừng có nhổ rồi quăng ném, tội nó lắm!

Nhiều khi Thầy thấy mấy con muốn sạch sẽ, vệ sinh mấy con bứt nhổ nó quá trời đống đống, ném nó chết Thầy thấy cũng tội. Bởi vì với cái đôi mắt của cái người có tâm Từ mấy con, người ta thấy người ta thương lắm chứ không phải là không thương. Mấy con cứ xét, xét lại cái áp dụng về nhân quả thì mấy con sẽ thấy được cái tâm mình rất rõ. Khi thấy người khác mà nhổ cỏ rác này kia, dồn một đống đổ – mấy con đi ngang, thản nhiên; thì biết rõ ràng là cái nhân quả của mình chưa sâu đâu, chưa áp dụng vào đời sống đâu. Mà chưa áp dụng vào đời sống, cái lòng hiếu sinh của mình trước cái cảnh mà cây cỏ nó bị nhổ gốc, mà quăng nguyên một đống đó, thấy nó mình rất là xót xa, mình rất đau xót. Đó cũng là mình thấu suốt được cái quy luật nhân quả sanh diệt. Cho nên mình thấy nó cũng xót xa, nếu mà mình muốn sống mà cây cỏ nó chết thì mình thấy nó cũng đau. Vì vậy cho nên mình có những cái tâm niệm như vậy, là tâm niệm thật sự mình sống nhân quả.

3- ĐÀO LUYỆN, DẠY BẢO, SÁCH TẤN, KHÍCH LỆ

(05:43) Trưởng lão: Nên ở đây thì mấy con nhớ, về cái lớp học tới đây thì cái lớp học Chánh Niệm Tỉnh Giác sẽ được Thầy kiểm tra. Bởi vì Thầy thấy về Định Vô Lậu thì mấy con cũng cạn cợt về sự tư duy quán xét. Rồi về cái Định Chánh Niệm Tỉnh Giác thì chắc chắn là mấy con nhiếp chắc nó là giậm chân tại chỗ rồi. Mấy con nói thế nào chứ còn Thầy biết rằng nó chưa có chủ động đâu. Bữa thì tốt, bữa thì xấu, bữa tốt, bữa xấu – kiểu này chắc là tu không biết bao nhiêu kiếp mới nhập định mới được. Bởi vì cái sự mà tu tập như vậy thì nó làm sao nó đạt được cái chất lượng cao? Các con hiểu chưa?

Cho nên bây giờ là phải có cái sự đào luyện của Thầy rồi mấy con. Bắt buộc phải nhiếp tâm, phải dẫn tâm như thế nào; tỉnh thức thì phải tỉnh thức, định tỉnh như thế nào để tâm nhu nhuyến, dễ sử dụng. Còn quán xét như thế nào để tri kiến mấy con rộng mở với cái tầm nhìn thấu suốt, nó không còn có một cái áng mây vô minh nào che đậy trên cái sự hiểu biết của mấy con. Thì như vậy, sự lợi ích rất lớn cho mấy con và cũng chính chỗ đó mà mấy con đã chứng đạo.

(06:45) Đó là cái con đường đào tạo, giáo dục mà. Cho nên, nó không phải mà ngồi không mà làm được. Mà đây là mấy con vừa học tập vừa tập luyện; mà Thầy vừa dạy bảo và thúc đẩy. Thậm chí như mà cần thiết cũng phải đánh đòn mấy con nữa. Bởi vì ham ngủ quá phải đánh chứ sao. Mà không đánh thì mấy con đâu có phá được cái hôn trầm, thùy miên. Nhiều người, nếu mà Thầy tăng giờ lên mà cứ gục tới, gục lui, buộc lòng phải cho mấy roi mây mới được. Đặng nó nhớ đời đặng nó thức, chứ không khéo nó ham ngủ.

Đó là cách thức phải đào luyện, phải dạy bảo, phải sách tấn, phải khích lệ – làm cho nó thực hiện phải chiến thắng. Còn nếu bây giờ, người học trò giỏi thì nhờ Thầy phải răn dạy, phải phạt vạ thì nó sợ nó mới ráng học. Còn cái người mà muốn tu cho được, nếu mà cứ dễ dãi, nó muốn ngủ hồi nào ngủ, nó muốn tu hồi nào tu thì chắc chắn là không bao giờ.

Cho nên vì vậy mà, nếu mà không có một vị Thầy thúc đẩy, sách tấn mấy con thì khó mà cho mấy con đạt được cái kết quả của vô lậu. Do vì vậy mà nó phải có cái sự phạt vạ bằng cách này, bằng cách khác. Thầy nói chứ Thầy biết rằng không bao giờ mà Thầy phạt đâu. Nhưng mà nói để cho mấy con ráng. Chứ không bao giờ mà Thầy nỡ cầm cái cây mà Thầy đánh mấy con đâu. Bởi vì đánh mấy con đau thì cũng như Thầy đánh Thầy rồi. Nói thì nói chứ thật sự ra, để cái cây tầm vông đó: “Ờ, có cây tầm vông đó, nếu đứa nào mà ngủ gục, Thầy đánh đó”. Nhưng mà sự thực Thầy chưa có đánh, nhưng mà để hăm thôi, để làm cho mấy con ráng tu. Đó là cái cách thức của Thầy.

Thôi bây giờ thì, đến đây thì mấy con về nghỉ. Một giờ nữa là mấy con đi khất thực, đặng Thầy còn làm công chuyện khác nữa. Rồi đồng thời thứ Hai, mấy con sẽ kiểm lại kỹ lưỡng, rồi mấy con sẽ ghi lại cho Thầy. Phải không? Còn mấy con nộp bài thì để đây, thứ Hai Thầy sẽ trả mấy bài.

Bây giờ mấy con có hỏi trước khi mà rời bàn học, thì mấy con hỏi gì Thầy không?

4- TU SINH THƯA HỎI

(08:48) Tu sinh: Thầy cho con hỏi, con có được làm bài như mấy bạn đồng tu hay không?

Trưởng lão: Được chứ con, con cứ làm đi!

Tu sinh: Dạ, con viết rồi, mà Thầy chưa cho lệnh nên con… sửa lại. 

Trưởng lão: Con cứ viết rồi đưa cho Thầy, Thầy đọc rồi Thầy giúp cho con. Rồi, mấy con còn?

Tu sinh: Thưa Thầy! Hôm nay con mới nộp bài, Thầy coi con viết có sai, có đúng không?

(09:20) Trưởng lão: Được, mấy con cứ…

Tu sinh: Thứ Hai con chỉnh lại. Thí dụ con nên làm cái gì?

Trưởng lão: Con nên làm tiếp tục cái bài. Con làm cái bài của con là Đường đi của nhân quả hay là Nhân quả thảo mộc, con?

Tu sinh: Đường đi của nhân quả.

Trưởng lão: Đường đi nhân quả rồi phải không? Thì con tiếp tục cái bài Nhân quả thân hành đi. Rồi Thầy sẽ duyệt cái bài này rồi Thầy sẽ gợi những cái ý sai.

Thì con làm cái bài Nhân quả thân hành, thì nương vào cái đặc tướng của cái thân hành; rồi cái đặc tính của cái thân hành; rồi cái duyên hợp của thân hành; rồi cái duyên tan của thân hành; và chuyển đổi của thân hành. Dựa vào cái tiêu chuẩn đó mà mấy con viết cái bài nó cụ thể, rõ ràng. Và đưa ra một cái mẩu chuyện, từ trên cái mẩu chuyện đó mới luận ra cái nhân quả thân hành. Nhớ như vậy thì mình làm không sai.

Trưởng lão: Con, có gì không con?

Tu sinh: Dạ, thưa Thầy như trường hợp của con, con đang tính là bé Nhi nó vẫn ở chung với con, hay là nên gởi nó xuống ngủ ở dưới thất vậy, là một. Với cái thứ hai là đồ đạc đồ còn nhiều quá, con không biết giải quyết làm sao. Xin Thầy giải quyết giùm.

Trưởng lão: Không, bây giờ đó, con dẹp cái đồ đạc ở trong đầu của con chứ còn đừng có đem đồ đạc của con mà đem bỏ, rồi mai mốt… Bây giờ thật sự ra thì bé Nhi nó còn nhỏ, những cái đồ đạc đó coi như là giao cho nó hết đi. Còn phần con thì phải lập cái hạnh là mình bỏ hết mình, chỉ sống “ba y một bát” thôi. Tức là con chỉ sống ba cái bộ đồ và một cái áo tràng vậy đủ rồi; còn kem đánh răng thì một cây, bàn chải một cái. Chứ hai, ba cái – còn cái nào thừa: “Thôi mẹ cho con hết, con còn giữ được chứ mẹ không có giữ được. Mẹ là người đi tu rồi, không có giữ được. Mai mốt mẹ hết mẹ xin con”. Phải không? Bây giờ: “Mẹ hết mẹ xin”, nó cũng như là Phật tử nó cúng dường lại con thôi. Còn bây giờ ai có cho con, thì giao cho nó hết đi, còn con đừng có nhận gì nữa hết. Con chỉ sống để lo tu cho mình thôi, thì như vậy phải lập cái hạnh cho nó đúng con. Sau này thì có những dịp mà mấy con nỗ lực tu hành thật sự, thì phải sống cho đúng “ba y một bát”, mấy con. Nhất là những tu sĩ, thì hoàn toàn là còn có cái bát thôi chứ còn không có cái gì hết, cái y với cái bát thôi chứ không có cái gì nhiều đâu.

5- ĐỊNH VÔ LẬU VÀ CHÁNH NIỆM TỈNH GIÁC CÁI NÀO TIÊU CHUẨN CAO HƠN?

Trưởng lão: Con, có gì không con?

(11:41) Tu sinh Nguyên Thanh: Thưa, bạch Thầy, cho con hỏi là Định Vô Lậu và Chánh Niệm Tỉnh Giác cái nào có tiêu chuẩn cao hơn?

Trưởng lão: Cái Định Vô Lậu là cái Định có cái cao hơn cái Định Tỉnh Giác. Và cái sự lợi ích rất lớn của cái Định Vô Lậu là vì nó là cái đạo đức của con người, sống bằng cái tri kiến của nó, cho nên cái Định Vô Lậu rất cần. Và Định Vô Lậu nó quét được cái Dục lậu và Hữu lậu. Mà nói là vô lậu, mà cái đạt kết quả của đạo Phật là vô lậu, cho nên cái Định Vô Lậu; mà cái kết quả của mục đích của đạo Phật để đạt được là phải là vô lậu.

Cho nên Định Vô Lậu là cái pháp chính, còn cái Chánh Niệm Tỉnh Giác là cái pháp phụ chứ không phải Chánh Niệm Tỉnh Giác là cái pháp chính. Cho nên ở đây chúng ta tu học, chúng ta phải thấy rằng cái Định Vô Lậu là cần thiết cho sự tu tu tập của chúng ta. Nó là cái phương pháp chính để đi đến vô lậu chứ không phải Chánh Niệm Tỉnh Giác mà đi đến vô lậu.

Cho nên một người ngồi trong thất mà giữ Tâm Bất Động, giữ im lặng và không khởi niệm thì cái người đó chưa hẳn đã là vô lậu. Mà cái người dùng cái tri kiến hiểu biết của chúng ta, sống bình thường như mọi người mà tâm chúng ta không bị động thì cái người đó là thật sự vô lậu đúng là đạo Phật. Đó, thì như vậy mấy con hiểu được cái pháp lợi ích và cái pháp không lợi ích. Cái pháp lợi ích nhất cho chúng ta đó là Định Vô Lậu, là sự tư duy, quán xét là sự triển khai được cái tri kiến chúng ta sống trong cái “Đạo đức Nhân bản – Nhân quả. không làm khổ mình. khổ người”. Đó là Định Vô Lậu đó mấy con.

Cho nên Thầy nhắc nhở về mấy con học tu là cái “Đạo đức Nhân bản – Nhân quả”. Mà học tu “Đạo đức Nhân bản – Nhân quả” thì phải bằng cái sự hiểu biết, bằng cái tri kiến của chúng ta chứ không thể bằng cái Định được. Nếu mà ngồi Định thì cái tri kiến chúng ta ở đâu?

Cho nên cái vấn đề quan trọng là ở chỗ tri kiến của chúng ta. Nhưng không phải vì đó mà gọi là chúng ta phát triển Minh Sát Tuệ. Không phải. Mà chúng ta triển khai tri kiến giải thoát: “Tri kiến ở đâu thì đức hạnh ở đó, đức hạnh ở đâu thì tri kiến ở đó. Tri kiến làm thanh tịnh đức hạnh, đức hạnh làm thanh tịnh tri kiến”. Mà sự thanh tịnh của tri kiến, đức hạnh thì chúng ta thấy rõ ràng.

Chữ đức hạnh ở đây là Thầy muốn chỉ cho giới luật của Phật. Trong bài kinh, đức Phật nhắc giới luật, nhưng mà ở đây Thầy nói là đức hạnh.

Cho nên cái vấn đề học để triển khai cái sự hiểu biết của chúng ta là điều quan trọng. Còn ngồi trong thất tu nhiếp tâm không niệm khởi là cái điều phụ, không có quan trọng. Nó chỉ cần nhiếp tâm – an trú để đẩy lui bệnh của chúng ta thôi. Nó qua một cái giai đoạn đó để đẩy lui cái bệnh chúng ta thôi, chứ không phải là đẩy lui những cái tâm niệm phiền não, đau khổ chúng ta được.

Cho nên người mà tu Chánh Niệm Tỉnh Giác mà nói để ly dục, ly ác pháp để làm cho tâm hết phiền não thì người đó không có. Cái tu đó không bao giờ có. Mà cái người mà tu dùng tri kiến, sự hiểu biết của chúng ta – Định Vô Lậu – là người đó sẽ ly tham – sân – si, ly dục, ly ác pháp. Cụ thể, bởi vì chúng ta hiểu chúng ta mới ly, mà chúng ta không hiểu thì chúng ta không ly, mà không ly thì chúng ta sẽ hoàn toàn không hết. Đó, các con hiểu.

6- CÒN SI KHÔNG GIẢI THOÁT ĐƯỢC – TRI KIẾN QUÉT THÔ – ĐỊNH QUÉT VI TẾ

(14:56) Tu sinh: Những người còn Vô minh lậu thì có tri kiến giải thoát không Thầy?

Trưởng lão: Cái người mà còn Vô minh lậu, tức là con nói khi mà mình còn buồn ngủ, hôn trầm chứ gì? Đúng rồi, cái người mà còn buồn ngủ, còn lười biếng thì cái người đó không bao giờ giải thoát được, bởi vì còn si. Mà cái người mà đã có Chánh Tri Kiến thì cái người đó đã đẩy lui, tự họ đã ly tham – sân – si. Cũng như bây giờ mình ít ăn thì mình ít ngủ, các con hiểu không? Nó tương ưng mà, mà tui ly cái tham ăn tui thì tự nhiên cái ngủ nó giảm xuống; còn cái người ăn nhiều phải ngủ nhiều, các con thấy. Con hiểu chỗ đó không?

(15:35) Cho nên mình ly tham, sân của mình; mà ly tham, sân bằng tri kiến chúng ta thì cái ngủ nó giảm xuống, nó tỉnh. Bị nó không phải do cái chỗ ức chế cho nên lần lượt đó… Còn bây giờ mình cố gắng để mình phá cho hết buồn ngủ là mình bị ức chế.

Tu sinh: Thưa Thầy, vậy là qua Chánh Niệm Tỉnh Giác là phá Vô minh lậu hả Thầy?

Trưởng lão: Nó phá Vô minh lậu, con.

Tu sinh: Là phải phá Vô minh lậu trước bằng Chánh Niệm Tỉnh Giác?

Trưởng lão: Không được. Bởi vì đức Phật dạy lớp Chánh Kiến trước chứ đâu có dạy lớp Chánh Định trước? Thành ra mình phải đi từ cái chỗ này để cho nó ly dục, ly ác pháp. Rồi tuần tự nó còn sót lại những cái Vô minh lậu đó, nó còn sót lại thì chúng ta mới dùng cái tỉnh thức. Mà hơn nữa chúng ta lại, hai cái pháp nó kềm để khi mà chúng ta ngồi tư duy mà buồn ngủ thì chúng ta lại có cái Chánh Niệm Tỉnh Giác mà chúng ta phá. Mà chúng ta phá một mình cái pháp này, phá không hết Vô minh lậu, cái Chánh Niệm Tỉnh Giác phá không hết.

Bằng chứng là các con biết: 5, 6 năm rồi mà thầy Chơn Thành cố gắng mà đến hôm nay mà thức suốt ngày đêm, nhưng mà hở một chút là ngủ, hở một chút là ngủ. Nghĩa là bây giờ tỉnh là đi, hoặc là ngồi, hoặc là đứng thì nó không ngủ. Mà nằm xuống là nó thiếp vô liền, nó đang tỉnh chứ mà nó thiếp nhanh lắm. Cái ngủ nó không phải dễ.

Cho nên bây giờ mà triển khai qua cái Vô Lậu, Thầy thấy nó giảm xuống được liền, nghĩa là ngay cả khi mà cái Vô Lậu để triển khai cái tri kiến của mình nó ly dục. Còn trước kia là do ức chế để mà đẩy lui cái Vô minh lậu đó, nhưng mà mình ức chế nó chứ không phải là mình xả nó. Nhờ cái pháp bên đây nó xả tham, sân mà bên đây nó lại giảm cái si.

Cũng như chúng ta giảm cái ăn thì cái ngủ nó giảm. Thầy lấy cái ví dụ con thấy không, mà giảm cái ăn tức là giảm cái tham chứ gì, tham ăn, thì cái si bên đây nó giảm, tức là cái ngủ nó giảm. Mà cái người ăn nhiều thì cái người đó ngủ nhiều, nó tăng lên cái si, cho nên nó sanh ra cái dục. Vì vậy cho nên ở bên đây cái dục mà ly bằng cái tri kiến – cái dục của chúng ta – thì cái bên đây cái si nó giảm xuống. Cho nên cái Chánh Niệm Tỉnh Thức của chúng ta dễ.

Cũng như bây giờ con nhiếp tâm mà tại sao mà con nhiếp vô mà nó cứ nó bị niệm hoài, nó không có vô, nó không an trú được? Là do cái tham, sân con còn. Mà cái tham, sân con còn thì nhiếp vô không được, thì nó dễ bị hôn trầm thùy miên. Có phải không. Bây giờ con ly cái tham bằng cái tri kiến của con – con ly cái tham, cái sân bằng cái tri kiến của con – cho nên ở đây nó giảm cái ngủ. Nó giảm thì con nhiếp tâm đi, phải không? Có phải là nhờ cái gốc này không, mà cái này nó giảm? Đó, vì vậy cho nên tham, sân thì đức Phật cũng vạch cho chúng ta rõ. Cái si nó là cái gốc, nhưng mà nó không diệt được; mà phải diệt cái tham, cái sân trước.

(18:22) Cho nên tham – sân – si, các con thấy có bao giờ đức Phật nói si rồi tham, sân bao giờ. Có phải đúng không? Cho nên đức Phật biết rõ ràng là quét sạch nó thì phải quét sạch bằng Định. Nhưng mà những cái thô thì cái Định quét không có được, chỉ có cái tri kiến của chúng ta quét tất cả những cái thô. Còn cái vi tế của nó, nhờ chúng ta quét hết cái thô thì cái định tỉnh chúng ta mới có. Mà định tỉnh chúng ta có thì nó nhu nhuyến, nó dễ sử dụng – thì nó mới quét sạch cái vi tế của nó. Chỉ có Định mới quét sạch vi tế.

Cho nên con thấy, khi chúng ta tu từ cái Bát Chánh Đạo: Chánh Kiến cho đến Chánh Niệm thì tất cả những cái tham, sân chúng ta ly hết. Mà bây giờ mới vào Chánh Định thì có một lớp Chánh Định thôi; mà vào Chánh Định thì nó mới có thực hiện được Tam Minh. Thì như vậy rõ ràng là cái lớp mà Chánh Định, cái lớp mà tu tập về Chánh Định nó không có khó khăn mà nó chỉ có cái phần quét vi tế mà thôi. Cũng như nói Lậu Tận Minh, nếu không có nhập được Định thì làm sao quét được Lậu Tận Minh, cái mầm tái sanh. Con hiểu không?

(19:27) Cho nên vì vậy mà, nếu mà ở trong cái Chánh Niệm không thì nó quét không có sạch cái mầm nó đâu. Nghĩa là cuộc sống chúng ta rất bình an, “thanh thản, an lạc, vô sự”, sung mãn Tứ Niệm Xứ mà. Nó đạt được cái Chân lý đó, nhưng mà nó không thực hiện được cái Lậu Tận Minh. Cho nên buộc lòng khi đó, “tâm định tĩnh, nhu nhuyến, dễ sử dụng” thì phải nhập các Định. Nhập các Định thì mới thực hiện được Tam Minh. Mà Tam Minh, cái Minh cuối cùng mấy con biết cái gì không? Lậu Tận Minh – lậu hoặc nó mới hết, cái vi tế. Còn cái lậu hoặc mà chúng ta quét ở đây là cái tri kiến của chúng ta là quét những cái thô. Cho đến khi nhập Định, thực hiện Tam Minh. Cái mầm của nó rất là nhỏ. Cho nên đức Phật nói: “Còn một chút xíu như đất trong móng tay Ta thì chưa hẳn là giải thoát”. Chưa giải thoát tức là tham – sân – si chúng ta còn.

Cho nên thấy mình hoàn toàn không buồn ngủ nhưng sự thật nó vẫn còn. Khi mà thực hiện đến cái định Tứ Thiền rồi, mới thực hiện Tam Minh – cái lậu hoặc nó hết thì cái buồn ngủ nó mới hết. Con thấy ghê lắm chứ nó không phải dễ đâu. Chứ nó không phải là nó, nếu mà không đi từ cái căn bản này mà đi ngang vô cái chỗ này thì con sẽ không đạt được mà con bị ức chế. Ức chế, nói: “Tui nhập Định tui phá”.

(20:35) Cho nên có nhiều người, nhiều thầy cũng nghĩ rằng bây giờ mình cứ vô cái chỗ mà tỉnh thức, nhiếp tâm định tỉnh của mình để đi vào cái chỗ này thì mình phá được cái hôn trầm, thùy miên của mình là cái Vô minh lậu chứ gì. Nhưng phá cái thô phá không nổi đâu, nó phá cái vi tế chung của nó thôi, mà phải thực hiện cho tới Lậu Tận Minh nó mới phá hết cáo chỗ đó. Lậu Tận Minh nó mới hết si, chứ nó còn cái chút si của nó ở trong đó thì nó cũng chưa thành đâu. Cho nên buộc lòng mà chúng ta quét sạch thì chúng ta phải đi tới Lậu Tận Minh.

Nhưng vì cái Lậu Tận Minh nó thuộc về Tam Minh, nó thần thông cho nên Thầy không muốn nhắc, Thầy không muốn nói. Là vì chúng ta thực hiện, chúng ta tu là chúng ta phải có, nhưng mà không phải để có để mà thực hiện những cái này, mà có để cho biết rằng chúng ta là người hoàn toàn là phá sạch lậu hoặc, không còn lậu hoặc nữa. Nó là Lậu Tận Minh mà, nó phá sạch. Tới cái chốt cuối cùng là Lậu Tận Minh nó mới hết thật sự nó hết, không còn một chút xíu, nó thật sự hết.

Còn cái Chánh Niệm Tỉnh Thức thì mấy con sống được cái trạng thái Bất động tâm – “thanh thản, an lạc, vô sự” – nó là cái Chân lý của đạo Phật rồi. Nhưng mà cái mầm để mà cuối cùng cho sạch lậu hoặc, là phải tới Lậu Tận Minh.

Cho nên cái quả A La Hán là cái quả Lậu Tận Minh chứ không có gì hết. Vì vậy mà chúng ta đạt được cái A La Hán là chúng ta phải có cái Lậu Tận Minh. Nhưng mà cái Lậu Tận Minh nó đòi hỏi ở cái Chánh Niệm Tỉnh Giác – “thanh thản, an lạc, vô sự” chúng ta – nó mới có.

Mà muốn có cái Chánh Niệm Tỉnh Giác – “thanh thản, an lạc, vô sự” này thì nó phải do cái tri kiến giải thoát của chúng ta. Bởi vì nó bảy cái lớp học của nó, bảy cái lớp học của nó bằng tri kiến giải thoát. Các con thấy, bằng cái tri kiến giải thoát. Cho nên nó quan trọng rất lớn, mà nó căn bản rất lớn cho con đường tu học của chúng ta.

Con hỏi Thầy gì không?

7- TU TRONG VIỆC LÀM – TÍNH THỜI GIAN NHIẾP TÂM PHẢI LẤY PHÁP LÀM CHUẨN

(22:24) Tu sinh: Dạ thưa! Con muốn hỏi Sư Ông về phương pháp Chánh Niệm Tỉnh Giác đó – là bước nào vào, bước nào sau, bước nào ra? Con không biết.

Trưởng lão: Trong cái Chánh Niệm Tỉnh Giác thì cái bước thứ nhất của nó là chúng ta đi chúng ta biết chúng ta đi, tập trung biết đi thôi, biết cảm nhận cái đi thôi – đó là bước đầu. Hay hoặc là “Hít vô chúng ta biết hít vô, thở ra biết thở ra”, “Đưa tay ra tôi biết đưa tay ra, đưa vô…” – tức là chúng ta ở trong thân hành mà chúng ta tập cái Chánh Niệm Tỉnh Giác.

Tu sinh: Dạ không, con muốn hỏi là Định Vô Lậu trước hay là Định?

Trưởng lão: À, Chánh Niệm Tỉnh Giác trước phải không?

Tu sinh: Định Vô Lậu trước hay là Định Sáng Suốt trước, hay là như thế nào, thế nào?

Trưởng lão: À, con muốn hỏi cái thứ lớp phải không? Thật sự ra cái lớp Chánh Kiến là học cái lớp mà Định Vô Lậu trước.

Tu sinh: Định Vô Lậu trước rồi tới Định Sáng Suốt hả Sư Ông?

Trưởng lão: Rồi bắt đầu đó Định Sáng Suốt, con. Nghỉ ngơi, xả nghỉ là Định Sáng Suốt đó. Định Vô Lậu trước, rồi Định Sáng Suốt, rồi mới bắt đầu đó mới là Chánh Niệm Tỉnh Giác, rồi mới tới Định Niệm Hơi Thở, con.

Tu sinh: Thưa Thầy, Định Niệm Hơi Thở cuối cùng?

Trưởng lão: À, cuối cùng, con. Cái Định Niệm Hơi Thở nó khó hơn, nó dễ rối loạn hô hấp đó. Cho nên vì vậy mình tập đi kinh hành trước, rồi sau đó rồi mình mới tập tới cái hơi thở thì nó không bị rối loạn, tại nó từng quen đó con.

(23:42) Tu sinh: Trong lúc thực tập, thì con kết hợp. Tại vì cái đặc tướng của con là ham làm, thì con muốn sử dụng cái sự tinh tấn. Cho nên là con áp dụng giống như là con quét. Thì đầu thì con, nghĩa là con áp dụng sao cho cái sự quét sân của con nó thoải mái. Thì ngày đầu con quét thì con hơi khom lưng, thì khúc sau con quét thì con đứng thẳng lên là con… thì đầu con quét thì…

(24:37) Trưởng lão: Rồi, con nói đi con.

Tu sinh: Dạ ngày đầu con quét thì lá rất là nhiều, và con nghĩ là khi mình quét vầy, mỗi cái lá thì con kể như là cái tham – sân – si. Ví dụ như mình quét như vậy thì mình vừa quét, vừa quán được không Sư Ông? Con quét thì con nói là, ví dụ như ngày đầu mình quét mình thấy rất là nhiều lá nhưng mà mình siêng năng thì đến bây giờ thì con chỉ còn đi lượm mấy cái lá thôi. Con không thấy cần quét cái mảnh sân nó rất là rộng. Ngày đầu thì con quét cả 2 tiếng mới hết, mà bây giờ thì con chỉ cần 5 phút để con đi lượm vài cái lá rơi, mình siêng như vậy thì không còn… Cứ mỗi lần con lượm, thì trước khi con bước đi thì con nói là: “Tôi đi lượm rác, tôi biết tôi đi lượm rác”.

(25:30) Con lượm chiếc lá nhất, con đếm chiếc lá xong rồi con bỏ rác con cũng nói: “Tôi bỏ rác”. Thì những cái đó con hết mệt, cho nên con không có nghỉ. Con làm xong rồi con ra nghỉ xả, con làm cái động tác đó luôn, con thấy rất là khỏe. Con không biết sao con trẻ mà con có đặc tướng tu của người già. Thành ra con thích cái đặc tướng tu đó lắm. Là con không biết như vậy có sai hay không? Khi mình sáng chế ra những cái gì đó nó thuận tiện cho mình, thoải mái cho mình?

Trưởng lão: Cái đó được, tốt cho con. Bởi vì đó là ở trong cái sự tu tỉnh thức của con. Mà con sáng chế như vậy để cho mình tu tập tỉnh thức là tốt, đâu có sao, nó hợp.

Tu sinh: Con không biết là tại vì trong cái thời gian con làm rác như vậy, con hoàn toàn tỉnh thức, không có niệm nào hết. Thì con không biết là ghi như thế nào về cái Sư Ông nói là: mình ghi đi mình tỉnh thức trong năm phút hay một phút hay gì gì con không biết, con làm như vậy là con biết hết rác. Thì làm sao con ghi, Sư Ông?

(26:21) Trưởng lão: Làm sao biết mình nhiếp tâm được phải không con? Ở đây, khi mình tập tỉnh thức là mình biết cái lúc bây giờ mình qua cái hành động làm công việc nó tỉnh thức như vậy. Rồi bắt đầu bây giờ con áp dụng vào cái đi kinh hành con. Rồi con sẽ, trong khi đi là nó có cái pháp. Còn cái kia là tu trong Thân Hành Niệm, Thân Hành Niệm là tu chung chung. Con hiểu không? Bây giờ con làm cái gì nó cũng có cái thân hành của con hết, con tập trung ở trong cái thân hành đó. Có phải không? Thì đó là chung chung, con thấy nó không có niệm.

Nhưng mà khi mà áp dụng vô pháp để coi cái khoảng thời gian nào nó có niệm, mà khoảng thời gian nào không niệm – để lấy cái đó làm căn cứ để lấy pháp mà dẫn cái tâm mình đi, đặng mình làm chủ đó.

Còn mình tu chung chung như vậy, con thiện xảo vậy để cho nó được an trú ở trong cái tâm đang làm, để cho nó đừng có niệm khởi ra, khởi vô. Để cho nó an tịnh ở trong cái hành động làm thôi.

Nhưng mà khi bây giờ khi dụng cái pháp, bây giờ con dùng hơi thở con hít thở. Mà hít thở đó trong cái thời gian nào mà con nhiếp tâm được, và an trú được; mà cái thời gian nào mà con nhiếp tâm và an trú tâm không được. Con hiểu chỗ Thầy muốn nói không? Cho nên nó căn cứ vào cái pháp con đang tu, bây giờ hơi thở hoặc là đi kinh hành. Con bước đi, trong 30 phút; mà 30 phút hoàn toàn con bước đi không có niệm khởi thì con ghi nó là 30 phút.

Mà bây giờ con hít thở, trong khi đó 30 phút, trong khi con hít thở con không có niệm, thì con ghi cái đó là con đã nhiếp tâm được. Còn cái kia là tại vì con thiện xảo trong cái hành động của con, con hiểu không. Con thiện xảo trong cái hành động của con thì lúc bấy giờ đó, thì con không có tính cái vấn đề thiện xảo đó đâu. Biết là mình tu tỉnh thức đó mà nhưng ăn thua ở chỗ cái pháp tu. Lấy cái pháp làm cái chuẩn chứ không phải lấy cái tu mênh mông đó.

Mặc dù là người ta nói tu trong công việc, tại vì người ta nghĩ rằng pháp môn của đức Phật là tu trong Thân Hành Niệm, là tu trong công việc làm, tu trong mọi hành động – nhưng không phải đâu.

Đức Phật nói cấu kết như cỗ xe, kiên cố như căn cứ địa, tức là pháp Thân Hành Niệm là phải vậy. Chứ không phải như các quý thầy đã hiểu với một cách sai lệch là tu trong công việc.

Tu trong công việc, thật sự ra mình tu vậy chứ mình chưa có biết cái đó là cái pháp. Còn ở đây, cấu kết lại thành như cỗ xe, biến cái pháp thân hành của chúng ta nó trở thành cái cỗ xe kiên cố.

Trong cái thời gian đó mình tu được mấy phút, nghĩa là nhiếp tâm và an trú tâm được bao nhiêu? Bây giờ ăn thua con đi kinh hành, bây giờ 30 phút, mà 30 phút đó con thấy con tu được bao nhiêu phút mà con làm chủ, nhiếp tâm được và không có niệm?

Tu sinh: Cũng tùy theo thời, Sư Ông. Có nghĩa là khi mà con đi bước một là nó đi “thanh thản, an lạc, vô sự” thì con không có niệm gì hết. Nhưng mà bước ba thì con có niệm. Bước hai thì lại không có niệm, bước ba có niệm, và bước tư lại không. Mà có tùy theo, ví dụ như ngày đó có chuyện xảy ra, như bình thường hoặc như mọi ngày, có khi buổi sáng thì không có niệm, nhưng mà buổi trưa lại có niệm, mà buổi tối khi đi Thân Hành Niệm lại không có niệm. Và khi con làm việc Thân Hành Niệm lại không có niệm thì con phải ghi như thế nào?

Trưởng lão: À, như vậy đó thì con sẽ căn cứ vào cái buổi nào, giờ nào mà con cũng nhiếp được hết, thì cái đó con ghi cái thời đó. Chứ bây giờ buổi sáng được, mà buổi trưa không được, hay buổi chiều không được thì không được ghi cái thời gian đó. Nghĩa là cái thời nào con nhiếp được thì cái thời gian đó nó mới được, mới ghi.

8- THƯA HỎI NHANH CÁC TỪ NGỮ TRONG ĐẠO PHẬT

(29:52) Tu sinh: Tuy nói lớp Chánh Tri Kiến nhưng mà con thấy con chưa có hiểu nhiều từ Phật. Chẳng hạn như con không biết “lậu” là gì hết. Rồi cứ nói “lậu”, “phá lậu” là con thấy cái rừng loằng ngoằng, loằng ngoằng mấy từ đó. Như “lậu” nè, kiết sử, rồi coi như đọc Thập Thiện thấy cõi Trời, con không biết cõi Trời ở đâu hết.r Rồi quay qua từ hôn trầm, thùy miên, tri kiến, Chánh Kiến, Chánh Niệm, Tam Minh.. con không hiểu từ nào hết đó. Thì làm sao để con hiểu những từ đó để con mới dùng cái Định Vô Lậu? Cho nên con chưa hiểu nên con thấy mấy từ đó nó khó, nó không hiểu.

Trưởng lão: Cái vô lậu có nghĩa là nói không có phiền não, không có đau khổ ở trong tâm của chúng ta, gọi là vô lậu. Phải không?

Tu sinh: Chữ “lậu” là gì, thưa Sư Ông?

Trưởng lão: Chữ “lậu” có nghĩa là cái danh từ của Hán thì nó “rò rỉ”, “lậu hoặc” nghĩa là mình gồm chung là nói như thế này cái nghĩa cho nó rõ. Cái nghĩa của “lậu hoặc” là nó “rò rỉ”, cái nghĩa của nó tiếng Hán Tự là “rò rỉ”. Còn “Kiết sử” là cái sợi dây – “kiết” là cái sợi dây, “sử” là trói buộc – “sợi dây trói buộc”. Đó là những cái danh từ của nó.

Tu sinh: Cõi Trời là gì thưa Sư Ông?

Trưởng lão: Cõi Trời là một trạng thái của Thập Thiện – Mười Điều Lành đó. Nghĩa là mình không phạm một cái điều gì ác gì ở trong cái Mười điều điều lành đó, tâm của mình nó yên lặng, nó yên ổn ở trong cái đó thì, gọi là cõi Trời.

Tu sinh: Nhưng mà có thật là cõi Trời không Sư Ông?

Trưởng lão: Nó không cõi Trời, mà nó có cái trạng thái của chúng ta ở trong Thập Thiện, gọi là cõi Trời. Một cái trạng thái bây giờ Thầy không có phạm năm giới thì cái trạng thái đó là cõi Người. Còn Thầy đang sát sanh, Thầy đang vọng ngữ thì cái trạng thái đó là trạng thái của cõi dục, cõi ác pháp của Địa ngục.

(31:52) Tu sinh: Còn Ma Ba Tuần là cái gì?

Trưởng lão: Ma Ba Tuần cũng là một cái loại cõi Trời, có cái loại Ma Ba Tuần. Thường thường là Ma Ba Tuần, cũng như ở trong cái Thập Thiện nó có Ma Ba Tuần nó đến nó ca hát đó – đó là Ma Ba Tuần. Nó nằm ở trong cái trạng thái của chúng ta, cái trạng thái tâm của chúng ta, nó thiện, hoặc thiện hoặc ác mà nó gợi mình cái ý cho chúng ta, để mà thực hiện được cái điều lành, điều tốt mà gọi là Ma Ba Tuần của Trời.

Còn Ma Ba Tuần là những người phạm Giới, phá Giới ở cõi Dục của chúng ta – là Ma Ba Tuần. Thí dụ như một vị thầy đó phá Giới, người ta có thể gọi là Ma Ba Tuần. Một cái vị tu sĩ mà phạm Giới như ăn phi thời đó – đó cũng là Ma Ba Tuần, mặc chiếc áo như Phật là Ma Ba Tuần. Còn cái Ma Ba Tuần mà cõi Trời đó, nó hay dụng đờn ca, xướng hát này kia để nó gợi lên cái điều thiện cho chúng ta nhớ – cũng là Ma Ba Tuần nhưng mà cõi Trời. Còn cái cõi Người chúng ta mà tu hành mà phạm Giới, phá Giới của Phật – đều gọi là Ma Ba Tuần.

Cho nên một vị thầy tu mà phạm Giới – thì gọi Ma Ba Tuần. Cũng như bây giờ quý thầy, quý sư đều thọ Giới không ăn phi thời, mà ăn phi thời – đó là Ma Ba Tuần. Thọ Giới không sát sanh mà sát sanh, ăn thịt chúng sanh – là Ma Ba Tuần đó. Đó là những cái người mà phạm Giới – gọi là Ma Ba Tuần.

Tu sinh: Thưa Sư Ông, còn Tri Kiến, Chánh Kiến, Chánh Niệm là phân biệt như thế nào?

Trưởng lão: À, tri kiến hả con? Tri kiến là ý thức chúng ta hiểu biết. Còn Chánh Kiến là mình hiểu đúng, không hiểu sai, hiểu như thật – gọi là Chánh Kiến.

Tu sinh: Vậy nó có khác với Chánh Niệm không, Sư Ông?

Trưởng lão: Chánh niệm khác, con. Chánh Niệm đó là cái niệm “thanh thản, an lạc, vô sự”. Như đức Phật đã nói, trong Chánh Niệm là Tứ Niệm Xứ đó, nó “thanh thản, an lạc, vô sự”.

Tu sinh: Còn Tam Minh là như thế nào?

Trưởng lão: À, Tam Minh là ba cái Minh của Tuệ: Thiên Nhãn Minh, Lậu Tận Minh, Túc Mạng Minh. Đó là ba cái trí tuệ.

Tu sinh: Túc Mạng Minh là cái gì?

Trưởng lão: Túc Mạng Minh – biết nhiều đời trong quá khứ. Thiên Nhãn Minh – nhìn thấy thông suốt mọi sự việc.

Tu sinh: Còn cái hôn trầm, thùy miên thì nó có khác nhau?

Trưởng lão: Còn hôn trầm, thùy miên là: hôn trầm, nó gục, nó ngủ gục; thùy miên là ngủ.

Tu sinh: Không có gục hả Sư Ông?

Trưởng lão: Thùy miên nó không có gục con, gục vậy là nó hôn trầm. Thùy miên nó ngồi nó ngủ vậy, nó ngủ im lặng, nó không có gục, nó lặng vô nó ngủ – gọi là thùy miên. Còn vô ký nó quên mất. Còn ngoan không, nó không ngơ, nó không biết. Còn hôn tịch, nó lúc tỉnh tỉnh mê mê, lúc tỉnh, lúc mê, lúc tỉnh lúc mê – là hôn tịch.

Rồi con hỏi gì?

9- LÀM BÀI QUÁ NHIỀU – HỎI VỀ MANG DÉP

(34:57) Tu sinh: Thưa Sư Ông… Con làm bài, con cảm thấy thấy nặng nề khó chịu…​

Trưởng lão: Con như thế nào, con tu hành như thế nào mà nặng nề, khó chịu?

Tu sinh: Con thấy… con làm bài con thấy nó khó chịu, con không biết bị sao?

Trưởng lão: Con làm bài nó khó chịu phải không? Tại vì con làm nhiều quá, con quá làm nhiều, người ta làm có giờ giấc. Làm ít thôi, rồi tư duy thôi. Còn này làm – thôi, viết bài này tới bài kia, một số thì bỏ, một số thì xé, rồi một số thì nộp. Thì như vậy là con làm nhiều quá, con bắt cái đầu óc con suy tư quá nhiều. Con từ từ, cái nào không hiểu mình hỏi, hỏi rồi mình làm, làm một cái bài đó rồi lần lượt mình tu tập từ từ chứ, mình vội vàng quá sao được. Con hiểu chưa? Cho nên làm quá riết rồi mòn mỏi, rồi đây Niết Bàn sớm đó. Là nó chưa có thành tựu được đó, làm từ từ, học tu thì nó từ từ chứ đừng có vội.

Tu sinh: Thưa Sư Ông cho con hỏi… (không nghe rõ).

Trưởng lão: Được, con có ở trong sách của con, có cái tập vở con có hỏi Thầy nhiều câu hỏi, nhưng mà không có thì giờ để Thầy trả lời. Con có hỏi Thầy rất nhiều, để hôm nào rồi Thầy sẽ trả lời hết.

(36:36) Tu sinh: (Không nghe rõ).

Trưởng lão: Con nói như thế nào?

Tu sinh: Con thấy có nhiều người mang dép, có nhiều người không mang dép.

Trưởng lão: Mang dép đó con? Theo Thầy thấy, sự thật ra thì con chưa phải là lập cái hạnh Khất sĩ cho nên con cứ bình thường mang dép. Vả lại, ở trên mặt đất của chúng ta nó có nhiều cái vi khuẩn lắm, có nhiều cái dơ lắm, mấy con. Nếu mà mấy con mang dép lâu rồi đó, mà bây giờ bỏ dép là bị ngứa chân đó, nó làm cho mấy con khổ đó.

Còn cái người mà người ta đã đi chân không rồi, quen rồi thì người ta đi nó không có bị ngứa. Còn mấy con mà lơ mơ bỏ dép là bị ngứa. Cho nên vấn đề đó không quan trọng, mấy con cứ mang dép để cho cái chân mấy con sạch, nó không có gì đâu. Có phương tiện thì mấy con dùng để cho nó đỡ cái cảm thọ nó sẽ bị ngứa đó mấy con, chứ nó không quan trọng đâu. Cái hạnh thì lần lượt chúng ta sẽ tập, lần lượt nhữung cái hạnh gì, chứ bây giờ thấy người ta không mang dép rồi mình cũng vội mình bỏ dép. Về ngứa chân đó, rồi mà quào quào cái chân đó thì cũng cực khổ lắm. Tốt hơn, khoan đã, từ từ rồi Thầy sẽ dạy tới mình lập được cái hạnh gì đó, từ từ mình sẽ dạy tới mấy con.

(37:57) Tu sinh: (Không nghe rõ).

Trưởng lão: Nói sơ qua thôi! Rồi mấy con còn hỏi Thầy gì thêm nữa không? Hết rồi phải không con. Con hỏi gì đó con?

10- TẠP KHÍ NHIỀU ĐỜI HIỆN RA TÂM ÁC – ÁI KIẾT SỬ NHỚ NHÀ

(38:31) Tu sinh: Cho con hỏi, sao mà từ khi mà Thầy bảo độc cư vào với con. Khi mà trở về cái tâm mình, con thấy nó có nhiều suy nghĩ sao mà không có được thiện lắm đó Thầy. Như là cái tâm ganh ghét, đố kỵ, hay là thậm chí có khi nó khởi tâm độc ác nữa, nhưng mà nó không có ra tiếp, không thành hình, thành hành động được, nhưng mà nó ngầm. Con cảm thấy bứt rứt, bởi vì sao, mình nghĩ tại sao mình lại nghĩ điều đó. Rồi gần đây con lại bị vướng một cái là tự nhiên rồi con lại nghĩ đến ở nhà, đến cha, đến mẹ, đến hai em. Rồi đang ở trạng thái này cái con đổi sang con buồn hay gì đó, nó gây trở ngại đường tu con lắm đó Thầy. Nhưng mà con không biết làm thế nào để khắc phục được nữa.

Trưởng lão: Như vậy là con phải dùng tri kiến của con, con mới tư duy quán xét về nhớ nhà, nhớ em của mình – thì đó là cái Ái kiết sử rồi.

Cho nên mình quán xét tất cả những cái điều kiện đó, mình phải quán xét qua nhân quả. Cái duyên mà gặp nhau trong đời nay đều là do duyên nhân quả gặp nhau. Thì phỏng chừng mình có về, mình thỏa mãn cái lòng thương yêu, mình sẽ gặp rồi mình cũng sẽ đi chung vào cái quy luật của nhân quả. Rồi cũng sẽ tới cái ngày chết, rồi người nào trong gia đình mình cũng khổ đau, cũng phiền não, xa thì thương nhớ mà gần thì cãi cọ, rầy rà nữa – còn khổ đau hơn nữa.

Thì mình tư duy, suy nghĩ để cho mình thấu suốt được cái Ái kiết sử đó, rồi mình hóa giải. Nhiều khi mình không có, mình đi tu rồi mình nghĩ rằng mình sẽ không có niệm ác nữa, nhưng mà sao bây giờ nó khởi những cái niệm đó mình thấy nó quá ác.

(40:06) Do cái chỗ mà con thấy được nó quá ác đó thì con biết rằng như vậy là cái tạp khí nhiều đời của mình nó chưa dứt, cho nên bây giờ nó hiện ra những niệm ác đó. Mà may là mình biết chứ cỡ mình không biết để mình sẽ sống theo cái niệm ác đó thì nó đi đến cái quả như thế nào nữa? Con hiểu không?

May là mình đã nhận diện ra được nó là cái niệm ác. Do cái sự tu học của mình mình mới thấy được cái niệm ác đó, mình biết nó ác.

Chứ còn cỡ mà không thấy thì nó sao? Cho nên bây giờ đó, là con đã thấy được những cái niệm ác, rồi nó làm cho con muốn trở về gia đình, không muốn tu nữa, thí dụ vậy. Thì mình nói, đây là những cái nghiệp của đời trước nó trỗi dậy, nó lôi mình trở về với cái nghiệp ác, toàn bộ cái cuộc sống ác chứ chưa hẳn đã giải thoát. Do cái sự suy tư nghĩ tưởng như vậy đó, mình mới dừng được cái ý tưởng đó.

Chẳng hạn nào như ở đây đó, nó còn khôn khéo nữa, nó còn khôn khéo nó lý luận nữa. Thí dụ như đặt thành vấn đề nó buồn ngủ thôi, nó luận: “Thôi để nằm chút đặng ngủ cho khỏe, đặng tu cho tốt”, nó cũng dụ mình đó, để cho mình ngủ. Còn giờ nó cũng dụ con: “Thôi mình về ít hôm rồi mình tu nó tốt giờ nó cứ như vậy mình tu không tốt”, nó cũng dụ con.

Nhưng mà khi con về nó không phải đơn giản đâu, nó lại còn dính mắc hơn nữa, nó còn có những chuyện khác nữa, nó trói buộc thêm bởi vì nó thuộc về kiết sử – Ái kiết sử. Nó là cái sợi dây trói buộc, nó ràng rịt mình thêm, cho nên nó làm cho mình khó, rất là khó bứt ra. Thì như vậy là trong khi những cái tâm niệm đó, chỉ có con cứu con được, là con phải dùng cái tri kiến của con. Mà cái tri kiến của con hiện giờ mà cái Định Vô Lậu, con mới học ít quá về cái Ái kiết sử, về cái Thất kiết sử hay hoặc là Thập thất kiết sử mình chưa có quán, chưa có thông suốt.

Cho nên bây giờ cũng quán, kêu là quán đỡ đỡ nó thôi chứ thiệt ra thì nó chưa thông suốt. Cho nên vì vậy mà nhiều khi nó đi một chút nó trở lại, bởi vì cái sức quán của mình nó yếu quá, nó không có đủ, nó không có sâu. Cho nên mình quán rồi nó lui tới, lui tới lui, nó không có hoàn toàn là thắng được. Con hiểu không?

Cho nên vì vậy mà cố gắng khắc phục nó. Chứ hiện bây giờ Thầy đang triển khai cái lớp này để cho mấy con học, mà mấy con chưa có hoàn thành được cái lớp thì mấy con chưa đủ sức thắng nó đâu.

Nhưng mà mình cố nghĩ, suy tư: mình thấy đây là một cái diễm phúc lớn cho cuộc đời của mình, được học mà cái lớp này để triển khai cái sự giải thoát, nếu mà mình không được tham dự thì phỏng chừng ngày mai có được cái lớp này nữa không. Đó, mình đem như vậy để mình sách tấn cho mình vượt qua, để mình thắng lại cái nghiệp của mình, những cái mà nó hiện giờ.

Vì Thầy nói như thế này mấy con biết, khi chúng ta sống độc cư trầm lặng – rồi thì chúng ta mới thấy được cái nghiệp, nó hiện ra trong tâm tư chúng ta rất nhiều điều, nó làm cho chúng ta mới thấy được tâm mình. Còn nếu mình sống mình nói chuyện, mình tiếp duyên – con thấy nó vui vẻ, con đâu có thấy cái nghiệp nó đâu, nó đâu có nổi lên đâu.

(42:59) Nhưng mà mình sống một mình, mình không nói chuyện với ai hết thì bắt đầu nó mới thấy được nó. Cho nên nó khổ là cái chỗ mà nó thấy được nó mà không thắng được nó thì nó bị cái nghiệp nó lôi. Cái nghiệp nó lôi mình đi vào cái cuộc sống của thế tục, vào cuộc sống đau khổ.

Nó lôi cuốn mình như dòng nước thác mà đổ, nó lôi mà nếu mà con không gượng lại được thì nó sẽ lôi con bay tuốt ra, phải không. Nhớ kỹ, đó là những cái nghiệp chứ không có gì, cái nghiệp của đời trước, cái nghiệp của con. Sanh ra làm người thì ai cũng có mang cái nghiệp đó hết, nếu mình thắng nó không nổi thì nó bị cái dòng nước nghiệp nó lôi đi trong cái dòng đời, dòng đời đau khổ đó.

Đó cứ vậy mà suy tư thôi, rồi lần lượt rồi mấy con sẽ triển khai được cái tri kiến hiểu biết thì nó không thắng mấy con đâu. Nó hiện ra thì mấy con đã dẹp ngay liền, nó không còn có mà dây dưa chút nào được.

Còn bây giờ con dẹp không nổi là tại vì cái tri kiến con về cái kiết sử, về cái nhân quả, kiết sử con chưa có thấu suốt nó, chưa có thấm nhuần được nó. Cho nên chưa thắng nó được.

(44:00) Trưởng lão: Các con hỏi gì thêm không?

11- PHÓNG DẬT NIỆM LÀM TỪ THIỆN – GIÚP BẠN – TỪ THIỆN ĐỆ NHẤT LÀ TÂM THANH THẢN, AN LẠC, VÔ SỰ

(44:03) Tu sinh: Thưa Thầy, như trường hợp của con với bé Nhi vẫn ở chung cốc với con được hay là phải tách riêng nó ra?

Trưởng lão: Được chứ không sao hết, như vậy mà mình khi mà, có lúc mình tách riêng nó ra coi nó ra sao, còn có lúc mà mình cứ để nó ở. Nhưng mà lúc tách riêng mình mới thấy được cái ái kiết sử của mình còn hay là mất: “Chà! Bữa này hơn tháng mà không thấy bé Nhi, nghe nó nhớ thương quá” thì mới biết là kiết sử nó nổi dậy. Còn bây giờ nó đang sống gần thì cũng chưa thấy đâu, khi nào có dịp, bây giờ nó ở thì nó ở, nhưng mà có dịp: “Thôi bây giờ con lên với Út con nghỉ ở trên đó đi, một tháng, hai tháng đi để mẹ yên tu”, rồi chừng đó mà vắng nó rồi mới biết kiết sử nó nổi dậy. Chứ bây giờ thì con chưa biết mà bây giờ con cho nó đi, rồi kiết sử nó cũng rầy rà con lắm đó.

Để cho mình tu tập cho nó xong được cái lớp Định Vô Lậu này, cái tri kiến giải thoát nó xong rồi đó mới thử coi, cho nó đi ở chỗ nào coi rồi mới thử mới biết kiết sử. Lúc bây giờ cái Định Vô Lậu, cái tri kiến của mình coi có đủ thắng nó hay không, nếu nó không thắng thì phải học lại nữa.

Rồi con hỏi Thầy!

Tu sinh: Kính bạch Sư Ông, con có một cuốn sổ, con luôn luôn ghi những cái bị phóng dật ra. Nhưng mà con thấy, cái phóng dật con toàn là phóng dật thiện không à. Thí dụ như con thấy âm Sư Ông dở quá, con đang ngồi con nghĩ nghĩ con nói: “Có thể cúng dường dàn âm thanh”. Vậy cái con nói: “Lại phóng dật nữa”, con nghiên cứu rồi con bỏ cái đó qua. Rồi con lại tiếp tục lát cái con phóng dật cái khác. Nghĩa là những cái phóng dật của con là suy nghĩ về người khác và làm những việc cho mọi người. Và con không biết sao mà mỗi khi mỗi hành động con, con đều tìm thấy ý nghĩa và niềm vui. Đôi lúc những cái cũ giống như là những bài hát mà hồi đó con chế khi con tưới cây, đất và cây, đất và nước, nước… thì nó hiện ra rất là vui vẻ trong lòng con. Con nghĩ đó là cái nhân con không có làm khổ mình, khổ người nên bây giờ cái quả như vậy. Nó cứ, nó làm cho con cảm thấy vui và có ý nghĩa trong từng hành động. Thì như vậy thì con có nên diệt cái phóng dật đó hay không hay tiếp tục nuôi dưỡng nó?

Trưởng lão: Cái tâm đó thì nó rất tốt, nó không phải xấu đâu con. Nhưng mà có điều kiện là hiện giờ mình đang tu học mà nó khởi lên: “Khoan, để rồi mình sẽ làm những cái điều tốt này chứ không phải là bỏ. Nhưng bây giờ đang ở trong cái giai đoạn tu học này thì mình phải dừng nó lại”. Con nhắc nó khéo chứ không phải là diệt nó đâu. Phải không? Cái đó là những ý nghĩ tốt mà.

(46:50) Tu sinh: Còn, cũng như trước đây thì con có theo Tịnh Độ, rồi Thiền Tông, ở đâu con cũng theo đủ hết rồi. Từ khi mà con theo Tịnh Độ thì lúc đó con biết có Niệm Phật thôi. Giống như hai đêm vừa rồi mà con thức đó, thì một đêm con vẽ hình thì là vẽ Phật Thích Ca – một đêm con vẽ hình Phật Thích Ca, thức để vẽ hình thôi. Con vẽ thì lâu lâu nhìn lại thấy cũng đẹp. Con không hiểu là, tại vì trước đây con theo Phật Di Đà thì con lại vẽ hình Phật Di Đà. Con không biết tự nhiên nó có khiếu vẽ mà con cũng không biết làm thơ, vẽ nhưng mà mỗi lần mà con tìm được ý nghĩa trong cuộc sống thì nó lên, nó rất tự nhiên như thơ, nhạc gì nó lên. Nhưng mà mấy cái đó Sư Ông nói: “không được”. Thì nó lên, con không biết làm sao, nó cứ ra vậy rồi con vẽ, con không cần biết gì hết, tự nó giống như những gì mà mình thấy vậy đó. Thì đó là cái thứ nhất.

Cái lúc mà, con có người anh họ thì ảnh là tự tử vì tình, ảnh khổ. Lúc đó con đang tu Tịnh Độ thì con giúp cho ảnh là phương pháp Niệm Phật mà bây giờ ảnh rất là an lạc, sung sướng. Ảnh sang Mỹ, thì hôm bữa mà cơn bão ở Texas, thì ảnh ngồi ảnh nói, với lại ảnh viết thư lại cho con. Anh nói là: “Anh ngồi anh niệm Phật nguyên đêm mà tự nhiên bão nó chuyển hướng”. Nói chung là ảnh báo cáo những chuyện đó, mà bây giờ thì con đã đổi khác rồi, con không biết có nên viết thư để mà nói ảnh về cái vấn đề này, là con đang đi theo một cái đường khác đúng hơn hay là để ảnh tiếp tục ở trong thế giới Tưởng như vậy.

Tại vì khi mà con giúp ảnh thoát khỏi vụ tự tử, thì ảnh ra khỏi cái chuyện đó thì tự nhiên ảnh “xuất hồn” rồi ảnh nói là có một người nữ giúp ảnh tìm ra con đường Chánh pháp. Thì con chỉ cho ảnh cách niệm Phật, chỉ cho ảnh biết cái phương pháp. Ảnh lên Hoằng Pháp ảnh vô ảnh nhập thất trên Hoằng Pháp với con nữa. Thì nói chung là cuộc sống ảnh đổi khác từ ngày ảnh niệm Phật: ảnh được đi Mỹ, ảnh được đủ thứ những cái gì như ý hết. Thì như vậy con nên để ảnh thế giới Tưởng hay là con dẫn ảnh đi ra? Chỉ có con nói thì ảnh mới nghe thôi. Thì con biết bây giờ những người bạn tu trước của con là một số bên Thiền Tông, một số họ đều đang muốn biết con ở đâu, làm cái gì. Con giống như là đi truyền nhiệt tình ở trong mọi người vậy. Bây giờ con đi tới đây con lặn một góc, chứ nó nổi lên mấy cái đó lên thì con nói: “Khoan, để tu xong rồi nói”. Nhưng mà con sợ người ta chờ lâu quá rồi con không biết sao.

Trưởng lão: Thôi bây giờ Thầy nói như thế này nè. Trong khi đó, bây giờ đây là cái khóa mới tu, con phải tu một thời gian nữa, rồi con mới giúp đỡ cho các bạn, những người bạn con. Chứ còn hiện giờ con khoan đã, khoan vội. Với cái sự thật ra thì đối với đạo Phật, là mình tu chứng mình mới hướng dẫn người ta. Còn mình chưa chứng, tức là nửa đường, không biết mình có được không đây, rồi mình dạy người ta bất thình lình vậy. Không được. Con hiểu không?

(49:50) Thầy mong rằng mấy con sẽ có cái duyên mà con tu được xong rồi đó, con sẽ giúp đỡ mọi người nhiều hơn nữa. Là mình tu là, thật sự tôi tu cái này tôi làm chủ được sự sống chết tôi hẳn hòi hoàn toàn. Tôi giúp đỡ cho mọi người là đúng chứ nó không có lọt trong Tưởng nữa đâu. Bắt đầu cái giá trị cái lời nói của con nó có cái giá trị hơn. Còn bây giờ hôm đó, con dẫn thế này, con dẫn thế khác – thì như vậy là nó hoàn toàn là nó đều lọt ở trong cái Tưởng này nó đi tới cái Tưởng kia nữa. Cho nên bây giờ con bình tâm mà con giữ, phải ráng tu. Tu để còn những bạn bè đang chờ đợi mình, để không khéo tội họ quá.

Hồi đó thì con nghĩ rằng niệm Phật nó đúng, cho nên con mới đưa. Nhưng mà thấy đưa đến cũng có cái kết quả nhưng mà kết quả trong Tưởng mất đi, nó không thực tế rồi. Bây giờ, nói về sự sống chết thì ảnh này làm sao ảnh làm chủ được, anh chỉ Tưởng thôi. Do đó, cho nên vì vậy mà con phải ráng tu, để cái hành động mà mình thực thế mình đã làm chủ được thì mình dạy, mình hướng dẫn, mình giúp đỡ, bì vì cái duyên nó còn chờ đợi chứ nó không mất đâu con. Những người đó họ còn chờ đợi con, con phải ráng tập tu: “Tui ráng đi, ráng tu cho xong”, rồi hãy hướng dẫn tốt.

Tu sinh: Còn những phóng dật làm từ thiện thì sao, thưa Sư Ông?

Trưởng lão: Còn những cái phóng dật từ thiện thì khoan đã, bây giờ để chờ cái lúc nào cần thiết, mà làm cái gì mà có lợi ích thiết thực thì con hãy làm. Chứ bây giờ từ thiện, mà nó nhiều góc độ lắm. Mà nó phóng dật lo làm từ thiện này, làm từ thiện kia biết chừng nào cho hết? Mà cái từ thiện ở đây là từ thiện đúng đắn, là tâm con phải vô lậu. Con hiểu không? Cái tâm con vô lậu, tức là giữ ở cái trạng thái “thanh thản, an lạc, vô sự”, đó là từ thiện đúng đắn hơn hết.

Con phải nhắc tâm con, tất cả những cái này đều là tốt, từ thiện hết chứ không có ác. Nhưng mà cái từ thiện mà đệ nhất là phải, tâm phải “thanh thản, an lạc, vô sự”. Bây giờ, cái từ thiện đệ nhất mà mình chưa đạt được, mà mình cứ đi làm cái chuyện từ thiện nhỏ này thì cái từ thiện đệ nhất này nó sẽ bị mất đi. Con hiểu không, nó bị động.

(51:45) Cho nên, bây giờ cái từ thiện nhất là mình phải “tâm thanh thản, an lạc, vô sự”. Bởi vì cái thiện của đạo Phật: “Ngăn ác, diệt ác; Sanh thiện, tăng trưởng thiện”. Mà cái thiện này nó không phải đi làm việc từ thiện kia đâu, phải không? Mà nó là từ thiện “thanh thản, an lạc, vô sự”. Nó là vô lậu hoàn toàn đó. Bởi vì thiện nó có hữu lậu và vô lậu, con.

12- HỎI VỀ THÍCH LÀM VIỆC, VẼ, CA HÁT

(52:04) Tu sinh: Khi con “thanh thản, an lạc, vô sự” thì con lại vẽ với ca hát không à, thì sao Sư Ông?

Trưởng lão: Bây giờ nó qua cái hướng, con giữ được cái “tâm thanh thản, an lạc, vô sự”. Nó thể hiện qua những cái cọ vẽ, con vẽ hình hoặc là con làm thơ, thì con nói: “Vẽ hình thì coi như cũng là những cái điều để mà tập trung vào cái tâm của mình, trong cái nét vẽ của nó rồi. Thì như vậy là nó sẽ mất thanh thản rồi, mày sẽ làm mất thanh thản. Cái thứ hai, mà làm thơ đó, thì mày lại muốn thích thơ thì nó lại là mất độc cư rồi. Như vậy là hai cái này lại không được. Vậy bây giờ mày phải thanh thản, an lạc, vô sự – cho đúng được cái chân lý của Phật là trạng thái giải thoát này.”

VÌ vậy mình cũng nhắc nhở cho nó, lần lượt nó sẽ dừng lại con. Chứ không nó sẽ thành cái thói quen. Khi mà nó nhiếp tâm – an trú thì bắt đầu nó vẽ. Nó nhiếp tâm – an trú được thì bắt đầu nó làm thơ. Làm thơ thì nó phạm vào cái Giới độc cư rồi. Con hiểu không? Đó thành ra những cái này mình phải lấy Giới mà kê, làm thầy mà: “Mày vi phạm Giới rồi, mày đâu có lấy Giới mà làm thầy mày đâu. Vậy mày sai, không được!”.

Do đó, con lần lượt các con biết được cái sai đó, con dừng lại. Thì lúc bấy giờ tâm con hoàn toàn nó sẽ ở trong trạng thái thanh thản. Và như vậy là có kết quả rất lớn, vì nó dừng được cái này thì nó sẽ ở trong cái bất động.

Tu sinh: Nhưng mà bản chất của con là người thích làm việc, bây giờ con phải tu như thế nào?

Trưởng lão: Thích làm việc, thì con sẽ tập tỉnh thức trong mọi cái công việc làm của con. Và đồng thời, cái làm việc nhất, mà con siêng năng nhất là con: “Trên thân quán thân; trên tâm quán tâm; trên pháp quán pháp”.

Tu sinh: Con không hiểu.

Trưởng lão: Nghĩa là, con ngồi con siêng năng con làm việc thì bắt đầu con quay vào con quán trên cái thân con, coi nó an lạc không. Rồi con quán cái cảm thọ của cái thân con, có cái cảm thọ chỗ nào không? Hàng ngày, luôn luôn mình, coi như là một người giữ cửa thành mà. Quan sát cái cửa thành coi có kẻ gian nào vô không? Mà nó không có thì mình hoàn toàn phải tỉnh thức, chứ không tỉnh thức thì kẻ gian nó xen vô cửa nó đi qua.

(54:20) Cho nên cái việc làm của con là cái việc làm này, là nó quan trọng lắm. Mà cái công việc nó làm, nó làm hoài, con hiểu không? Chứ nó không phải là không làm, nó không phải là thiếu không làm.

Tu sinh: Còn một cái về hơi thở. Khi mà con thở, hồi xưa con có một người bạn chỉ cách là thở một phút thì sống lâu. Thành ra con bây giờ nó cũng thành thói quen con rồi. Ví dụ con hít vô thì 30 giây, xong con ngưng 15 giây, con thở 15 giây đó Sư Ông. Con thấy con ngồi con chơi vậy đó, chứ con không biết là sao, tại vì… Như vậy là đúng hay sai, Sư Ông?

Trưởng lão: Được chứ con. Đâu có sao đâu! Mình tu mà vừa tập luyện để sức tỉnh thức mình 15 giây, thì con tu tập như vậy để tập luyện để… Đức Phật nói “tích tập”, mình tu là mình tích tập từng chút, từng chút nó gom lại, nó gom lại nó thành ra một cái trạng thái định tỉnh của nó. Cho nên cái sự tu tập của con là cách thức tích tập, chứ không có gì hết.

Tu sinh: Con thấy con tu mà con chơi vui quá, thành ra con không biết là có sai không?

Trưởng lão: À không, cái đó là mình phải, tu như vậy nó mới đúng, con. Nó có cái vui trong cái tu. Còn cái tu mà mình chăm bẵm, nó bị ức chế mất đi. Thành ra cái tu mà làm sao nó cởi mở, nó thoải mái, nó dễ chịu, nó vui trong cái tu – thì cái đó đúng. Mình tạo cái thiện xảo như thế nào để mà thấy được sự giải thoát trong cái tu. Chứ nhiều khi mình gò bó quá thì mình cũng bị kẹt, bị kẹt.

Tu sinh: Khi con ngồi thở, thì con có cái đồng hồ, rồi con nhìn một phần tư của cái đồng hồ đó Sư Ông. Thí dụ đi đi đi vậy, tới đây con kêu nó “Ngưng”, cái nó ngưng, khi tới cái số 6 con kêu nó tiếp, thở tiếp, thở ra cái nó thở ra. Như vậy con ngồi con chơi với cái đồng hồ, con nhìn hoài con không có nhắm mắt nhiều như người ta, vậy có sao không?

Trưởng lão: À, không có sao đâu con. Cái đó là cái thiện xảo của mình để cho mình nhiếp tâm thôi, không có gì đâu con.

Tu sinh: Cảm ơn Sư Ông.

Trưởng lão: Rồi mấy con còn hỏi gì nữa không con? Bây giờ đặng mình xả, đặng mình nghỉ chút rồi đi ăn cơm, đi khất thực.

HẾT BĂNG